atopia-czyli-pies-się-drapie

Atopia – czyli pies się drapie

ATOPIA - czyli pies się drapie

O czym przeczytasz w artykule

Atopia – to genetycznie uwarunkowana reakcja immunologiczna, polegająca na nieprawidłowej odpowiedzi na małe dawki antygenów, takich jak:

  • pyłki kwiatów (trawy, chwasty i drzewa),
  • pleśnie,
  • roztocza kurzu domowego,
  • alergeny nabłonkowe 
  • inne alergeny środowiskowe

W wyniku tej reakcji dochodzi do nadmiernego wytwarzania przeciwciał głównie typu IgE.

PRZYCZYNY ATOPII U PSÓW

  • Wrażliwe zwierzęta uczulają się na alergeny środowiskowe wskutek wytwarzania specyficznej alergicznej IgE, wiążącej się z receptorem umiejscowionym na komórkach tucznych skóry.
  • Następne, kolejne narażenie na alergen (inhalacja, wchłonięcie przez skórę) powoduje degranulację komórki tucznej, co stanowi typ I wczesnej reakcji nadwrażliwości i skutkuje uwolnieniem histaminy, enzymów proteolitycznych, cytokin, chemokin oraz wielu innych mediatorów chemicznych
  • W reakcji mogą brać udział również przeciwciała nie-IgE (IgGd) i reakcja typu późnego (8-12 godz.)
atopia-czyli-pies-się-drapie

ATOPIA - UWARUNKOWANIA GENETYCZNE

UWARUNKOWANIA GENETYCZNE:

  • mimo, że istnieją predyspozycje genetyczne, sposób dziedziczenia jest nieznany 

PREDYSPOZYCJE RASOWE DO ATOPII:

  • boston terier, cairn terier, dalmatyńczyk, buldog angielski, seter angielski, Lhasa apso, sznaucery miniaturowe, mopsy, sealyham terier, terier szkocki, west highlan white terier, szorstkowłose teriery, golden retriever, boksery i labradory

WIEK:

  • średni wiek pojawienia się choroby wynosi 1-3 lat (zakres 3 miesiące – 6 lat),
  • w pierwszym roku objawy mogą być tak łagodne, że nie są zauważalne, ale zazwyczaj postępują i stają się klinicznie jawne przed ukończeniem 3 roku życia

PŁEĆ:

  • atopia dotyczy w równym stopniu zwierząt obu płci

CECHY ATOPII U PSÓW

UKŁAD OBJĘTY PROCESEM CHOROBOWYM

  • Skóra – świąd, rogowacenie albo uogólniona suchość skóry; nawracające powierzchowne ropne zapalenie skóry i zakażenie drożdżakowe, nawracające rumieniowo-woszczynowe obustronne zapalenie ucha zewnętrznego
  • Narząd wzroku – nawracające obustronne zapalenie spojówek
  • Oddechowy, rozrodczy i pokarmowy – zmiany notowane, ale niezbyt dobrze udokumentowane

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA

  • dokładny zasięg nie znany, ale uznaje się, że dotyczy 3-15% populacji. 

UWARUNKOWANIA KLIMATYCZNE

  • rozpoznawana na całym świecie; miejscowe czynniki środowiskowe (temperatura, wilgotność i flora) mają wpływ na sezonowość, nasilenie i czas trwania objawów

ATOPIA U PSA - OBJAWY

  • Świąd (swędzenie, drapanie, ocierania, lizanie)
  • Mogą się pojawić zmiany pierwotne (najczęściej jest to rumień), ale uważa się, że większość zmian skórnych wywołana jest samookaleczeniem

NAJBARDZIEJ CHARAKTERYSTYCZNE OBJAWY ATOPII:

  • Świąd okolicy twarzy, łap lub pachwin
  • Pojawienie się choroby w młodym wieku
  • Występowanie atopii w rodzinie
  • Możliwa sezonowość
  • Nawracające zakażenie skóry albo uszu
  • Krótkotrwała, ale pozytywna reakcja na podanie glikokortykosteroidów
  • Z upływem czasu stopniowe zaostrzanie się objawów

BADANIE KLINICZNE:

  • Najczęściej zmienione chorobowo miejsca: przestrzenie międzypalcowe, okolice nadgarstka i stawu skokowego, okolica twarzowa, okolica wokół oczu, pachowa, pachwinowa i małżowiny uszne
  • Zmiany: różne, od braku zmian do wypadania włosów albo odbarwienia do zaczernienia, a właściwie zbrązowienia pod wpływem śliny, odczyny grudkowe, strupy, wyłysienia, nadmierna pigmentacja, zliszajowacenie, nadmierny tłusty lub suchy łojotoknadmierna potliwość (czynność wydzielnicza gruczołów apokrynowych)
  • Wtórne zakażenia bakteryjne i drożdżakowe skóry (powszechne)
  • Przewlekłe nawrotowe zapalenie ucha zewnętrznego
  • Może pojawić się zapalenie spojówek

PRZYCZYNY I CZYNNIKI RYZYKA

PRZYCZYNY:

  • Znajdujące się w powietrzu pyłki kwiatowe (traw, chwastów i drzew)
  • Zarodniki pleśni (wewnątrz i na zewnątrz domu)
  • Roztocza kurzu domowego oraz roztocza magazynowe
  • Sierść zwierząt
  • Owady 

CZYNNIKI RYZYKA

  • Umiarkowany klimat z długim sezonem uczuleniowym i dużym pyleniem oraz zwiększenie ilości zarodników pleśni
  • Równoczesne dermatozy świądowe, takie jak alergiczne pchle zapalenie skóry i nadwrażliwość pokarmowa (zsumowany efekt)
atopia-czyli-pies-się-drapie

ROZPOZNANIE ATOPII U PSA

Rozpoznanie różnicowe

  • Nadwrażliwość pokarmowa: może powodować identyczne rozmieszczenie zmian i identyczne wyniki badania przedmiotowego, ale powinna występować niezależnie od sezonu. Może pojawić się jednocześnie z atopią: odróżnienie przez obserwację reakcji na dietę hipoalergiczną
  • Alergiczne pchle zapalenie skóry: najczęstsza przyczyna sezonowego świądu w wielu rejonach geograficznych. Może pojawić się równocześnie z atopią: różnicowanie za pomocą obserwacji rozmieszczenia zmian oraz odpowiedzi na preparaty przeciwpchelne i wyniki testów śródskórnych
  • Świerzbowiec drążący : często występuje u młodych albo bezdomnych psów. Zazwyczaj powoduje silny świąd brzusznej strony klatki piersiowej, bocznej powierzchni łokci, boczne powierzchni stawów skokowych i krawędzi małżowin usznych. W celu wykluczenia obecności świerzbowców wskazane jest wykonanie wielokrotnych zeskrobin skóry i/lub zastosowanie kompletnej próbnej terapii przeciwroztoczowej
  • Wtórne ropne zapalenie skóry : zwykle wywołane przez Staphylococcus intermedius. Charakteryzuje się pęcherzykowymi grudkami, krostami, strupami i kryzkami naskórkowymi
  • Wtórne zakażenia drożdżakowe: zazwyczaj wywołane przez Malessezia pachyderamtis: charakteryzuje się zaczerwienionymi, łuszczącymi, pokrytymi strupami, tłustymi i cuchnącymi fałdami ciała oraz przestrzeniami międzypalcowymi. Diagnozę ustala się po ujawnieniu zawartości pączkujących drożdżaków w badaniu cytologicznym skóry i uzyskaniu pozytywnej odpowiedzi na terapię przeciwgrzybiczą
  • Kontaktowe zapalenie skóry (alergiczne albo z podrażnienia): może powodować silny rumień i świąd skóry łap i słabo owłosionych miejsc brzucha. W rozpoznaniu ważne  dane z wywiadu o styczności z czynnikiem uczulającym albo drażniącym, odpowiedź na zmianę środowiska i badanie łysinek mogą być diagnostyczne.

BADANIA LABORATORYJNE W PRZYPADKU ATOPII

BADANIA LABORATORYJNE – MORFOLOGIA

  • Eozynofilia: rzadko u psów bez równoczesnego zakażenia spowodowanego obecnością pcheł

INNE BADANIA LABORATORYJNE – SEROLOGICZNE TESTY ALERGICZNE

  • Testy pomiaru ilości swoistego alergicznego przeciwciała IgE w surowicy pacjenta są komercyjnie dostępne
  • Do jego wykonanie  nie trzeba golić dużej powierzchni skóry (przewaga nad testem śródskórnym)
  • Wadą są częste fałszywie ujemne reakcje

DIAGNOZOWANIE ATOPII

KRYTERIA ROZPOZNAWANIA

Przyjęty jest następujący schemat rozpoznawania atopowego zapalenia skóry u psów, oparty na określeniu kryteriów głównych i pobocznych.

Jeśli stwierdzi się jednoczesne występowanie u pacjenta 3 kryteriów głównych i 3 pobocznych, można rozpoznać atopię.

Kryteria główne (wg Wilemsa) to:

  • Świąd
  • Zmiany umiejscowione na łapach i twarzy
  • Liszajowacenie skóry w okolicy nadgarstków
  • Przewlekły przebieg choroby
  • Charakter rodzinny choroby
  • Rasa predysponowana

Kryteria poboczne:

  • Początek zmian przed 3 rokiem życia
  • Rumień okolicy twarzy i zapalenie warg
  • Zapalenie spojówek
  • Powierzchowne ropne zapalenie skóry
  • Nadpotliwość
  • Pozytywna odpowiedź na testy śródskórne
  • Wzrost poziomów specyficznych IgGd
  • Wzrost aktywności specyficznej IgE

ŚRÓDSKÓRNY TEST ALERGICZNY (IDST)

  • Śródskórne podanie małej ilości alergenów testowych i pomiar uformowanych bąbli
  • Najbardziej dokładna metoda identyfikacji drażniących alergenów w celu możliwego uniknięcia albo włączenia zalecanej immunoterapii
  • Wyniki często są trudne do interpretacji

ZMIANY ANATOMOPATOLOGICZNE

  • Biopsja skóry: może pomóc w wykluczeniu innych chorób
  • Zmiany histologiczne skóry : akantoliza, złożone z jednojądrzastych komórek powierzchowne około naczyniowe zapalenie skóry, metaplazja gruczołów łojowych i wtórne powierzchowne ropne zapalenie skóry

LECZENIE PSÓW Z ATOPIĄ

POSTĘPOWANIE:

  • Ambulatoryjne

AKTYWNOŚĆ:

  • W miarę możliwości należy unikać drażniących alergenów

DIETA:

  • W niektórych przypadkach korzystny jest dodatek Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych (NKT)

Informacje dla właściciela

  • Choroba jest postępująca
  • Rzadko dochodzi do reemisji i jest to choroba nieuleczalna
  • Niektóre formy terapii mogą być niezbędne do końca życia

LECZENIE FARMAKOLOGICZNE

LEKI Z WYBORU

Immunoterapia (odczulanie):

  • Podawanie (zwykle w iniekcjach s.c.) pacjentom stopniowo zwiększających dawek właściwego alergenu w celu ograniczenia ich wrażliwości
  • Wybór alergenów powinien być oparty na wynikach testów alergicznych
  • Terapia ta jest wskazana, gdy pożądane jest unikanie lub ograniczenie ilości glikokortykosteroidów wymaganych do kontroli objawów, kiedy objawy trwają dłużej niż 4-6 miesięcy w roku, albo w przypadku nieskutecznej terapii niesteroidowej
  • Powodzenie w ograniczeniu świądu u 60-80 % psów
  • Reakcja jest zazwyczaj powolna, często wymagająca 3-6 miesięcy, aż do roku

Glikokortykosteroidy (GKS):

  • Mogą być podawane w celu krótkotrwałej ulgi i przełamania cyklu swędzenia i drapania
  • U psów należy ograniczyć podawanie do najmniejszej dawki, która odpowiednio kontroluje świąd
  • Najlepszy efekt daje: prednizolon (0,5-1,0 mg/kg s.c albo i.m.); prednizon albo metyloprednizon w tabletkach (0,2-0,5 mg/kg p.o. co 48 godz.)
  • U psów należy unikać podawania iniekcyjnych glikokortykosteroidów o przedłużonym czasie działania

Leki przeciwhistaminowe:

  • Mniej skuteczne niż glikokortykosteroidy
  • Skuteczność jako jedynego leczenia prawdopodobnie waha się w zakresie 10-20%
  • Mogą działać synergistycznie z dodatkiem NKT
  • Pomagają zredukować ilość podawanych kortykosteroidów
  • Psy: hydroksyzyna (1-2 mg/kg p.o. co 8 godz.), chlorfeniramina (0,2-0,4 mg/kg p.o. co 12 godz.), difenhydramina (2,2 mg/kg p.o. co 8 godz), klemastyna (0,04-0,1 mg/kg p.o. co 12 godz.)

ŚRODKI OSTROŻNOŚCI

  • Glikokortykosteroidy należy stosować rozsądnie u psów w celu uniknięcia jatrogennej nadczynności kory nadnerczy i związanych z nią problemów, zaostrzenia ropnego zapalenia skóry i wystąpienia nużycy
  • Leki przeciwhistaminowe mogą wywoływać senność, brak łaknienia, wymioty, biegunkę i nawet nasilenie świądu. Ostrożnie stosować u pacjentów z niemiarowością serca

PRZECIWWSKAZANIA

  • Ciąża jest przeciwwskazaniem dla GKS i antyhistaminowych

FARMAKOTERAPIA ALTERNATYWNA

  • Korzystne działanie mogą mieć częste kąpiele w chłodnej wodzie z dodatkiem szamponów przeciwświądowych
  • U niektórych psów pozytywny efekt daje wprowadzenie do diety dodatku wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-6 i omega-3 (stosunek 5:1)
  • Przeciwświądowo sprawdzają się u psów trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne: doksepina 1,0-2,0 mg/kg p.o. co 12 godz, amitryptylina 1,0-2,0 mg/kg p.o. co 12 godzin. Mechanizm działania jest nieznany
  • Cyklosporyna (Neoral) 5 mg/kg/dzień jest skuteczna w kontrolowaniu świądu związanego z alergicznym zapaleniem skóry Lek należy podawać na czczo (2 godz. przed lub po jedzeniu)
  • Miejscowo w celu kontroli świądu, na duże powierzchnie ciała można stosować 0,15% triamcinolonu w sprayu lub preparat zawierający  połączenie ceramidów, kwasów tłuszczowych i cholesterolu Allerderm Virbac. Zaleta to minimalne skutki uboczne

ROKOWANIE I PRZEBIEG CHOROBY

DALSZA OBSERWACJA I MONITOROWANIE LECZENIA:

  • Badanie kontrolne należy przeprowadzać co 2-8 tygodni
  • Monitorowanie świądu, samookaleczeń, ropnego zapalenia skóry i niekorzystnych reakcji na leki
  • Należy wykonywać regularne badania laboratoryjne: morfologia, biochemia, badanie moczu co 6-12 miesięcy (zwłaszcza podczas leczenia GKS)

ZAPOBIEGANIE:

  • Unikanie narażania zwierzęcia na rozpoznane alergeny
  • Ograniczenie innych źródeł świądu (np. pcheł, nadwrażliwości pokarmowej i wtórnych zakażeń skóry)

SPODZIEWANY PRZEBIEG CHOROBY I POWIKŁANIA:

  • Niezagrażająca życiu, chyba że nieuleczalny świąd prowadzi do eutanazji
  • Gdy nieleczona, zwiększa się intensywność świądu i czas trwania objawów jest dłuższy z każdym rokiem życia zwierzęcia
  • W rzadkich przypadkach ustępuje samoistnie
ciąża-urojona-u-psa-objawy

PRZECZYTAJ JESZCZE:

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

error: Content is protected !!
Przewiń do góry