Foksterier szorstkowłosy jaki jest i na co choruje
O czym przeczytasz w artykule:
Foksterier szorstkowłosy jaki jest i na co choruje?
Waga: ♀6-8 kg ♂7-9 kg | Wysokość w kłębie: ♀33-38 cm ♂36-41 cm
Średnia długość życia: 12-14 lat | Dojrzałość: 15 m-cy | Początek starzenia: 7 lat | Maksymalna długość życia: 18 lat
Dostępne badania genetyczne: hipertermia złośliwa (Malignant Hyperthermia MH), mielopatia zwyrodnieniowa (Degenerative Myelopathy DM), chondrodysplazja i chondrodystrofia (Chondrodysplasia CDPA and -dystrophy CDDY and IVDD risk), hiperurikozuria (Hyperuricosuria SLC), postępujący zanik siatkówki (Progressive retinal atrophy prcd-PRA), pierwotne zwichnięcie soczewki (Primary lens luxation PLL), ataksja rdzeniowo-móżdżkowa (Spinocerebellar ataxia SCA), wrodzona niedoczynność tarczycy (Congenital hypothyreosis CHG), zespół van den Ende-Gupta (Van den Ende-Gupta syndrome VDEGS).
Badania przed dopuszczeniem do hodowli (zalecenia OFA, certyfikat CHIC)
Wymagane badania obejmują:
- badanie kardiologiczne w celu wykrycia wad wrodzonych lub nabytych serca,
- ocenę rzepek kolanowych w kierunku zwichnięć,
- test DNA w kierunku zespołu van den Ende-Gupty.
Badania zalecane obejmują:
- badanie rentgenowskie stawów biodrowych (w kierunku dysplazji bioder),
- badanie rentgenowskie stawów łokciowych (w kierunku dysplazji łokci),
- badanie okulistyczne CERF (Canine Eye Registration Foundation) w kierunku dziedzicznych chorób oczu,
- pełny profil tarczycowy, w tym oznaczenie autoprzeciwciał tarczycowych, które mogą wskazywać na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy.
Foksterier szorstkowłosy w skrócie
Zalety
- Lojalny i bardzo przywiązany do opiekunów
- Pełen energii i chęci do zabawy
- Nie gubi dużej ilości sierści
- Odważny i czujny
- Inteligentny i chętny do pracy
Wady
- Wymaga regularnej pielęgnacji i trymowania
- Ma skłonność do nadmiernego szczekania
- Nie znosi samotności, może cierpieć na lęk separacyjny
- Bywa uparty i samodzielny, wymaga konsekwentnego prowadzenia
- Lubi kopać i eksplorować teren
Wygląd foksteriera szorstkowłosego
Foksterier szorstkowłosy to pies średniej wielkości, harmonijnie zbudowany, o zwartej, atletycznej sylwetce, która od razu zdradza jego użytkowe przeznaczenie i temperament. Jest psem silnym, ale nie ciężkim – proporcje ciała sprzyjają szybkości, zwinności i dużej wytrzymałości, a jednocześnie pozwalają na sprawne poruszanie się w ciasnych przestrzeniach, takich jak nory.
Głowa foksteriera szorstkowłosego jest długa, płaska i elegancka, proporcjonalna do reszty ciała, z wyraźnym, ale niezbyt ostrym stopem. Kufa jest średniej długości, zakończona zgrabną, czarną truflą nosową. Charakterystyczne dla foksteriera szorstkowłosego są obfite brwi oraz broda, które nadają psu typowy, czujny i inteligentny wyraz. Oczy są nieduże, ciemne, okrągłe i osadzone stosunkowo głęboko, zawsze o żywym, bystrym spojrzeniu. Uszy są małe, w kształcie litery „V”, osadzone wysoko, opadające do przodu i przylegające do policzków, co podkreśla wyraz głowy i typ teriera.
Szyja jest sucha, muskularna i średniej długości, bez podgardla, płynnie przechodząca w dobrze ukształtowane barki. Tułów jest krótki, grzbiet prosty i mocny, lędźwie zwarte, a cała sylwetka sprawia wrażenie sprężystej, gotowej do natychmiastowego działania. Klatka piersiowa jest głęboka, ale nie nadmiernie szeroka, sięgająca do łokci, co zapewnia odpowiednią pojemność płuc bez ograniczania swobody ruchu.
Przednie kończyny są proste, o mocnym, lecz niezbyt ciężkim kośćcu, ustawione równolegle, co zapewnia stabilność i wydajny ruch. Tylne kończyny są silnie umięśnione, z dobrze kątowanymi stawami kolanowymi i skokowymi, umożliwiającymi dynamiczne odbicie. Łapy są małe, zwarte i okrągłe, z mocnymi opuszkami, przystosowane do pracy na twardym i nierównym podłożu. Ogon jest osadzony wysoko, noszony pionowo, ale nie zakręcony nad grzbietem, podkreślając pewność siebie i żywiołowy charakter psa.
Szata foksteriera szorstkowłosego jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów rasy. Składa się z twardego, szorstkiego i gęstego włosa okrywowego oraz krótkiego, gęstego podszerstka, który zapewnia doskonałą ochronę przed wilgocią i zimnem. Włos nie jest jedwabisty ani miękki, lecz sprężysty i odporny, wymagający regularnego trymowania. Umaszczenie jest przeważnie białe z czarnymi, podpalanymi lub czarno-podpalanymi łatami, co historycznie ułatwiało odróżnienie psa od zwierzyny w trakcie polowania.
Ruch foksteriera szorstkowłosego jest swobodny, energiczny i bardzo wydajny. Kończyny poruszają się równolegle, z dobrym wykrokiem przednich i silnym napędem tylnych, a całość sprawia wrażenie lekkości, szybkości i doskonałej koordynacji. W połączeniu z dumną postawą i żywym temperamentem daje to obraz psa czujnego, pewnego siebie i zawsze gotowego do pracy, co w pełni oddaje charakter i przeznaczenie tej klasycznej rasy terierów. Foksterier szorstkowłosy jaki jest i na co choruje?
Charakter foksteriera szorstkowłosego
Foksterier szorstkowłosy jaki jest i na co choruje? Foksterier szorstkowłosy to rasa pełna energii o niezwykle wyrazistym charakterze. To psy pewne siebie, śmiałe i czujne, które doskonale sprawdzają się jako towarzysze aktywnych opiekunów oraz w zadaniach wymagających szybkiego podejmowania decyzji.
Foksteriery szorstkowłose są lojalne wobec swojej rodziny, silnie przywiązane do opiekuna, a jednocześnie zachowują dystans wobec obcych, co wynika z ich naturalnego instynktu terytorialnego i łowieckiego. Dzięki wrodzonej inteligencji i dużej chęci do pracy uczą się szybko i łatwo przyswajają nowe komendy, choć nie są nadmiernie uległe – myślą samodzielnie i często podejmują decyzje we własnym zakresie.
Wymagają konsekwentnego, spokojnego przewodnika oraz regularnej stymulacji intelektualnej i fizycznej, ponieważ znudzone lub pozbawione zajęcia mogą przejawiać zachowania problemowe. Foksterier szorstkowłosy to pies energiczny, pełen temperamentu i ciekawości świata, co w połączeniu z jego sprytem sprawia, że świetnie sprawdza się w sportach kynologicznych i zadaniach wymagających aktywności umysłowej oraz ruchowej. Mimo silnego instynktu łowieckiego i skłonności do dominacji, w domowym otoczeniu potrafi być czuły, oddany i towarzyski.
Doskonale dogaduje się z dziećmi, o ile zostanie odpowiednio socjalizowany od szczenięcia. W razie zagrożenia reaguje błyskawicznie, wykazując czujność i determinację, niestety może wiązać się to ze skłonnością do szczekania. Ze względu na swoją wrażliwość emocjonalną mocno przywiązuje się do opiekuna i źle znosi długą samotność, dlatego najlepiej czuje się w rodzinach aktywnych, które mogą zaoferować mu odpowiednią dawkę ruchu, zajęcia i stałą interakcję. Foksterier szorstkowłosy to pies o silnym charakterze, odważny, bystry i pełen energii, który łączy w sobie cechy psa użytkowego i wesołego psa rodzinnego.
Najlepszy dom dla foksteriera szorstkowłosego
Foksterier szorstkowłosy najlepiej czuje się w domu, w którym może aktywnie uczestniczyć w życiu rodziny i mieć zapewnioną odpowiednią dawkę ruchu. Choć może mieszkać w mieszkaniu, wymaga wówczas od opiekuna dużego zaangażowania – codzienne długie spacery, bieganie, zabawy i stymulacja umysłowa są niezbędne, aby pies pozostał zrównoważony i szczęśliwy. Bez odpowiedniej aktywności foksterier szorstkowłosy może stać się nadpobudliwy, wykazywać zachowania destrukcyjne lub frustrację, dlatego mieszkanie w bloku sprawdza się tylko wtedy, gdy właściciel jest bardzo aktywny i gotowy poświęcić psu czas na ruch i zajęcia.
Foksterier szorstkowłosy dobrze dogaduje się z dziećmi, zwłaszcza jeśli jest z nimi odpowiednio socjalizowany od szczenięcia. Jest to pies energiczny, ciekawski i chętnie uczestniczy w zabawach, co czyni go świetnym towarzyszem dla starszych dzieci, które potrafią nadążyć za jego tempem i entuzjazmem. Przy małych dzieciach zabawy powinny odbywać się pod nadzorem dorosłych, ze względu na żywiołowość i siłę psa.
Osoby starsze lub niepełnosprawne mogą mieć trudności w opiece nad foksterierem szorstkowłosym, jeśli nie mają wsparcia w codziennym zapewnieniu mu aktywności fizycznej i umysłowej, ponieważ jest to pies wymagający konsekwentnego prowadzenia i codziennego zaangażowania. Najlepszy dom dla foksteriera szorstkowłosego to miejsce, w którym pies może aktywnie spędzać czas na świeżym powietrzu, biegać, uczestniczyć w zabawach i ćwiczeniach, a także pozostawać blisko rodziny.
Foksterier źle znosi długotrwałą samotność – nie powinien być trzymany w kojcu ani pozostawiany sam na wiele godzin. Idealnie odnajduje się w domu, w którym opiekunowie są aktywni, konsekwentni i gotowi poświęcić mu czas na ruch, zabawę i szkolenie, a jednocześnie cenią jego inteligencję, lojalność i charakter teriera pełnego energii. Foksterier szorstkowłosy jaki jest i na co choruje.
Wzorzec: Foksterier szorstkowłosy FCI Standard N° 169 / 19.05.2009
FOKSTERIER SZORSTKOWŁOSY JAKI JEST I NA CO CHORUJE
- Pochodzenie: Wielka Brytania
- Użytkowość: Terier
- Klasyfikacja FCI: Grupa 3 Teriery. Sekcja 1 Teriery duże i średnie
Próby pracy do decyzji poszczególnych krajów - Możliwość zakupu w Polsce: tak
- Cena psa z rodowodem FCI: 4000-7000 zł
FUNDACJA VET-ALERT
WESPRZYJ NASZĄ DZIAŁALNOŚĆ
Foksterier szorstkowłosy - skąd pochodzi - historia rasy
Foksterier szorstkowłosy jaki jest i na co choruje? Foksterier szorstkowłosy to jedna z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych ras terierów, wyhodowana w Anglii przede wszystkim jako pies myśliwski, przeznaczony do współpracy z psami gończymi podczas tradycyjnych polowań na lisy. Już pod koniec XVIII wieku istniały teriery o szorstkiej okrywie włosowej, używane do pracy pod ziemią, a ich zadaniem było odnajdywanie lisa w norze i wypłaszanie go na otwartą przestrzeń, gdzie przejmowała go sfora foxhoundów.
Szorstka, twarda szata miała znaczenie czysto użytkowe – chroniła psa przed wilgocią, zimnem, urazami mechanicznymi oraz ugryzieniami zwierzyny. Wczesne foksteriery nie były jednolite pod względem wyglądu, lecz ceniono je przede wszystkim za odwagę, determinację, wytrzymałość i niewielki, funkcjonalny format ciała pozwalający na swobodne poruszanie się w norach. Rasa wywodzi się z dawnych terierów angielskich, w tym czarno-podpalanych i białych terierów staroangielskich, a w procesie jej kształtowania wykorzystywano również domieszki innych ras, takich jak bullterier, greyhound czy beagle, co wpłynęło zarówno na poprawę szybkości i elegancji ruchu, jak i na wzmocnienie charakterystycznej dla foksterierów odwagi oraz pasji łowieckiej.
Przez długi czas odmiana szorstkowłosa i krótkowłosa były traktowane jako jeden typ użytkowy, różniący się jedynie rodzajem szaty, a ich hodowla była podporządkowana wyłącznie przydatności do pracy w łowisku. W drugiej połowie XIX wieku, wraz z rozwojem kynologii i rosnącą popularnością wystaw psów rasowych, rozpoczął się proces ujednolicania wyglądu foksterierów i stopniowego rozdzielania obu odmian. W 1876 roku w Wielkiej Brytanii powstał Fox Terrier Club, który jeszcze w tym samym roku opublikował pierwszy oficjalny wzorzec rasy obejmujący zarówno psy krótkowłose, jak i szorstkowłose. Wkrótce jednak zauważono wyraźne różnice w typie i sposobie pielęgnacji, zwłaszcza w kontekście trymowania, które stało się cechą charakterystyczną odmiany szorstkowłosej.
W 1883 roku na wystawach wprowadzono osobne klasy dla obu odmian, a w 1913 roku utworzono Stowarzyszenie Foksteriera Szorstkowłosego (Wire Fox Terrier Association), co ostatecznie przypieczętowało ich rozdzielenie hodowlane. Na przełomie XIX i XX wieku foksterier szorstkowłosy zdobył ogromną popularność jako pies wystawowy i towarzyszący, nie tracąc jednocześnie reputacji doskonałego psa użytkowego. Rasa stała się ikoną ringów wystawowych, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, gdzie foksteriery szorstkowłose przez dziesięciolecia dominowały na najważniejszych imprezach kynologicznych, w tym wielokrotnie zdobywały tytuł Best in Show na wystawie Westminster, co znacząco wpłynęło na jej światową rozpoznawalność.
W Stanach Zjednoczonych foksteriery były rejestrowane przez American Kennel Club (AKC) już od 1885 roku, początkowo wspólnie jako foksterier, bez formalnego podziału na odmiany. Dopiero w 1985 roku AKC oficjalnie uznał foksteriera szorstkowłosego i foksteriera krótkowłosego za dwie odrębne rasy, nadając im osobne standardy. W Fédération Cynologique Internationale (FCI) standard rasy foksterier szorstkowłosy został zatwierdzony 13 maja 1955 roku.
Użytkowość rasy
Foksterier szorstkowłosy to rasa o wyraźnie użytkowym rodowodzie. Od początku była tworzona z myślą o pracy w terenie i ścisłej współpracy z człowiekiem. Foksterier szorstkowłosy pierwotnie był wykorzystywany jako pies myśliwski, przeznaczony do wypłaszania lisów z nor podczas tradycyjnych polowań z udziałem psów gończych.
Jego niewielkie, ale silne ciało, ogromna odwaga i determinacja pozwalały mu pracować pod ziemią w ciasnych, trudnych warunkach, a twarda, szorstka szata chroniła go przed urazami i niesprzyjającą pogodą. Oprócz polowań na lisy foksteriery wykorzystywano również do zwalczania drobnych szkodników, takich jak szczury i inne gryzonie, zarówno na terenach wiejskich, jak i w miastach. Z biegiem czasu, wraz ze zmianą stylu życia i ograniczeniem tradycyjnych polowań, użytkowość foksteriera szorstkowłosego zaczęła ewoluować.
Dzięki wysokiej inteligencji, czujności i szybkim reakcjom rasa znalazła zastosowanie jako pies stróżujący i alarmujący, doskonale reagujący na wszelkie zmiany w otoczeniu. Jego naturalna podejrzliwość wobec obcych i silny instynkt terytorialny sprawiają, że potrafi skutecznie ostrzegać przed zagrożeniem, choć nie jest psem obronnym w klasycznym rozumieniu.
Współcześnie foksterier szorstkowłosy coraz częściej wykorzystywany jest w sportach kynologicznych, takich jak agility, obedience czy tropienie, gdzie może w pełni realizować swoją potrzebę ruchu, pracy i stymulacji umysłowej. Jego żywiołowość, szybkość i chęć współpracy z opiekunem sprawiają, że dobrze radzi sobie również w zadaniach wymagających precyzji i samodzielnego podejmowania decyzji.
Rasa ta bywa także wykorzystywana w zajęciach edukacyjnych i terapeutycznych, choć wymaga bardzo świadomego doboru osobników o stabilnym temperamencie. Foksterier szorstkowłosy to pies o ogromnej potrzebie aktywności i zaangażowania, który najlepiej odnajduje się w środowisku oferującym mu regularną pracę, trening i kontakt z człowiekiem. Brak zajęcia może prowadzić do frustracji i zachowań problemowych, dlatego rasa ta polecana jest opiekunom aktywnym, konsekwentnym i gotowym na codzienną pracę z psem. To wszechstronny terier, który mimo niewielkich rozmiarów zachował mentalność psa użytkowego – odważnego, samodzielnego i zawsze gotowego do działania. Foksterier szorstkowłosy jaki jest i na co choruje.
Predyspozycje foksterierów szorstkowłosych do chorób
Ogólne informacje zdrowotne
Foksterier szorstkowłosy to rasa generalnie zdrowa i wytrzymała, przystosowana do aktywnego trybu życia i pracy w trudnych warunkach. Jak wszystkie teriery, może być podatna na niektóre choroby genetyczne, zwłaszcza ortopedyczne i okulistyczne.
Choroby zębów
Jaki jest i na co choruje foksterier szorstkowłosy? Choroby zębów to jeden z najczęstszych problemów przewlekłych u zwierząt domowych, które nie mają regularnie szczotkowanych zębów. Na zębach początkowo zalegają resztki jedzenia, następnie na widocznych częściach zębów odkłada się kamień nazębny i prowadzi do infekcji dziąseł i korzeni zębów.
Jeśli nie zapobiegniesz chorobom zębów na początku regularnie usuwając resztki jedzenia, to trzeba będzie leczyć bardziej zaawansowane stadia choroby, co będzie Ciebie znacznie droższe. W ciężkich przypadkach pies może stracić zęby, a w wyniku przewlekłej infekcji zębów jest narażony na uszkodzenie narządów wewnętrznych. Poza tym, będzie milszym towarzyszem, jeśli nie powala wszystkich swoim śmierdzącym psim oddechem!
Infekcje
Foksterier szorstkowłosy jest podatny na infekcje bakteryjne i wirusowe – tak samo, jak psy innych ras. Najważniejsze choroby zakaźne to: z parwowiroza, wścieklizna i nosówka.
Wielu z tych infekcji można zapobiec poprzez szczepienia, które powinny być dostosowane do chorób występujących w danym regionie, wieku i innych czynników.
Otyłość
Otyłość może być poważnym problemem zdrowotnym u foksterierów szorstkowłosych. Jest to poważna choroba, która może powodować lub nasilać problemy ze stawami, zaburzenia metaboliczne i trawienne, powodować ból i sprzyjać chorobom serca.
Chociaż kuszące jest dawać jedzenie za każdym, gdy pupil popatrzy na ciebie błagalnie, pamiętaj, że lepiej jest go przytulić lub zabrać na spacer niż po kryjomu dokarmiać. On poczuje się lepiej i Ty też!
Pasożyty
Foksterier szorstkowłosy narażony jest na pasożyty wewnętrzne i zewnętrzne, takie jak: tęgoryjce, glisty, nicienie sercowe, włosogłówki, pchły, kleszcze i inne. Niektóre z tych pasożytów mogą zostać przeniesione na Ciebie lub członka Twojej rodziny i stanowią poważny problem dla wszystkich.
W przypadku psa pasożyty te mogą powodować ból, dyskomfort, a nawet śmierć, dlatego ważne jest, regularne badanie i profilaktyczne odrobaczanie.
Kastracja
Kastracja to chirurgiczne usunięcie jajników i zwykle macicy u samic, a u samców chirurgiczne usunięcie jąder. Kastracja zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia niektórych rodzajów nowotworów i eliminuje możliwość zajścia w ciążę przez zwierzę lub spłodzenia niechcianych szczeniąt.
Wykonanie tej operacji pozwala wykorzystać sytuację, gdy zwierzę jest w znieczuleniu, aby zidentyfikować i zaradzić niektórym chorobom, które mogą się w przyszłości rozwinąć, np. prześwietlenie stawów lub usunięcie przetrwałego zęba.
Charakterystyczne cechy fizjologiczne
Brak
Nadwrażliwość na leki
Brak
Choroby dziedziczne
Aseptyczna martwica głowy kości udowej/choroba Legga-Calvego Perthesa: wrodzona, wielogenowa aseptyczna martwica głowy kości udowej, prowadząca do zwyrodnieniowej choroby stawów. Może występować jednostronnie lub obustronnie, a zwykle objawia się u psów w wieku od 6 do 9 miesięcy. Choroba powoduje degenerację stawu biodrowego, co prowadzi do kulawizny i dyskomfortu. W przypadku wystąpienia tych objawów zaleca się leczenie chirurgiczne, które może obejmować usunięcie uszkodzonej części stawu w celu złagodzenia bólu i poprawy ruchomości.
Dysplazja stawów biodrowych: to dziedziczna, wielogenowa choroba rozwojowa stawu biodrowego, charakteryzująca się niewłaściwym dopasowaniem głowy kości udowej do panewki miednicznej. Skutkiem tej nieprawidłowości jest mechaniczna niestabilność stawu, prowadząca do mikrourazów, postępujących zmian zwyrodnieniowych oraz przewlekłego stanu zapalnego. Objawy kliniczne obejmują sztywność kończyn miednicznych, trudności przy wstawaniu i poruszaniu się, niechęć do aktywności fizycznej oraz dolegliwości bólowe, nasilające się po wysiłku lub w niskich temperaturach.
Dysplazja stawów łokciowych: wielogenowe, dziedziczne schorzenie, dotyczące stawów łokciowych polegające na nieprawidłowym wykształceniu powierzchni stawowych. Dysplazja może powodować ból, sztywność stawów i kulawiznę. Towarzyszący mu stan zapalny może prowadzić do zwyrodnienia tych stawów. OFA nie dysponuje danymi odnośnie do częstotliwości występowania tego schorzenia u foksterierów szorstkowłosych.
Pierwotne zwichnięcie soczewki: to dziedziczna choroba oczu o podłożu autosomalnym recesywnym, polegająca na przemieszczeniu soczewki z jej prawidłowego położenia w gałce ocznej na skutek osłabienia lub zerwania włókien Zinna. Przemieszczona soczewka może znaleźć się w komorze przedniej lub tylnej oka, powodując zaburzenie odpływu cieczy wodnistej i prowadząc do rozwoju wtórnej jaskry. W przypadku przemieszczenia soczewki do tylnej komory oka może dojść do uszkodzenia lub odwarstwienia siatkówki. Powikłania te są bolesne i mogą prowadzić do nieodwracalnej utraty wzroku. Objawy kliniczne obejmują nagłe pogorszenie widzenia, ból oka, łzawienie, zaczerwienienie, mrużenie oka, światłowstręt oraz zmiany w położeniu źrenicy. Leczenie zależy od stopnia zaawansowania choroby i może obejmować postępowanie zachowawcze lub leczenie chirurgiczne, którego celem jest zmniejszenie bólu i ochrona oka. U psów homozygotycznych objawy pierwotnego zwichnięcia soczewki najczęściej pojawiają się między 4. a 8. rokiem życia. W rzadkich przypadkach objawy mogą rozwinąć się również u psów będących nosicielami mutacji (heterozygot), jednak zwykle występują one wtedy w późniejszym wieku i mają łagodniejszy przebieg. Dla rasy foksterier szorstkowłosy dostępny jest test genetyczny, który umożliwia identyfikację zarówno psów chorych, jak i bezobjawowych nosicieli mutacji odpowiedzialnej za PLL. Badanie to stanowi istotne narzędzie w profilaktyce choroby i odpowiedzialnej hodowli.
Zwichnięcie rzepki: to wielogenowa, dziedziczna, wrodzona wiotkość więzadeł rzepki, prowadząca do jej zwichnięcia, czyli przemieszczenia na stronę przyśrodkową lub boczną poza krawędź bloczka kości udowej. Objawia się kulawizną i bolesnością, może doprowadzić do zwyrodnienia stawu kolanowego. Zalecane jest leczenie chirurgiczne. Według danych OFA występuje u 0,9% przebadanych osobników tej rasy.
Predyspozycje do chorób
Dotyczące jamy ustnej i zębów
Kamień nazębny: choroby zębów to najczęstszy, chroniczny problem u zwierząt domowych, dotykający 80% wszystkich psów powyżej drugiego roku życia.
Dotyczące narządów zmysłów: wzrok
Niewiele rzeczy ma tak dramatyczny wpływ na jakość życia Twojego psa, jak prawidłowe funkcjonowanie jego oczu.
Dwurzędowość rzęs: wada rozwojowa, polegająca na obecności dodatkowego, podrażniającego rogówkę i spojówki, rzędu rzęs przy wewnętrznej krawędzi wolnego brzegu powiek. Rzęsy te mogą powodować wtórne owrzodzenia rogówki, prowadząc do bólu, łzawienia, mrużenia oczu oraz wtórnych infekcji. Leczeniem z wyboru jest usunięcie nieprawidłowych rzęs metodą krioterapii, elektroepilacji lub chirurgicznie.
Jaskra pierwotna wąskiego kąta: u foksterierów szorstkowłosych ma podłoże genetyczne i rozwija się w wyniku nieprawidłowej budowy kąta przesączania, co utrudnia odpływ cieczy wodnistej z oka. W początkowych stadiach choroby mogą występować niespecyficzne objawy, takie jak zaczerwienienie oka, łzawienie, nadwrażliwość na światło czy okresowe pogorszenie widzenia. W bardziej zaawansowanych przypadkach dochodzi do widocznego powiększenia gałki ocznej, bólu oraz utraty wzroku. Diagnoza opiera się na pomiarze ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria) oraz ocenie kąta przesączania (gonioskopia). Regularne badania okulistyczne u psów predysponowanych do jaskry są kluczowe dla wczesnego wykrycia choroby i wdrożenia leczenia. W przypadku potwierdzenia choroby stosuje się leczenie farmakologiczne w celu obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego, jednak w wielu przypadkach konieczne jest leczenie chirurgiczne. Pierwotna jaskra u foksteriera szorstkowłosego może również predysponować do zwichnięcia soczewki, zwiększając ryzyko rozwoju pierwotnego lub wtórnego PLL. Według danych Dorna ryzyko wystąpienia jaskry u tej rasy jest 5,47 razy wyższe w porównaniu z innymi rasami psów.
Przetrwała błona źreniczna: to wrodzona wada rozwojowa oka polegająca na obecności pasm lub struktur tkankowych będących pozostałością po błonach płodowych, które w okresie rozwoju embrionalnego odpowiadają za ukrwienie soczewki. Struktury te mogą łączyć tęczówkę z tęczówką lub przebiegać pomiędzy tęczówką a rogówką, soczewką, a także tworzyć bardziej rozległe, błoniaste struktury w obrębie oka. Pasma łączące wyłącznie tęczówkę z tęczówką zazwyczaj nie powodują zaburzeń widzenia i mogą mieć jedynie znaczenie kosmetyczne. Natomiast formy obejmujące połączenie tęczówki z rogówką lub soczewką, a także rozległe błony tkankowe, mogą prowadzić do zaburzeń widzenia, zmętnień rogówki lub soczewki oraz upośledzenia funkcji wzroku. Psy dotknięte tymi postaciami wady nie powinny być wykorzystywane w hodowli.
Zaćma: to schorzenie polegające na zmętnieniu soczewki oka, co prowadzi do stopniowego pogorszenia wzroku, a w ciężkich przypadkach – do całkowitej ślepoty. U foksteriera szorstkowłosego najczęściej występuje postępująca zaćma podtorebkowa tylna, która z czasem może obejmować coraz większą powierzchnię soczewki i powodować istotne upośledzenie wzroku. Sposób dziedziczenia tej postaci zaćmy u rasy nie został dotychczas jednoznacznie określony. Choroba może rozwijać się stopniowo, często bez wyraźnych objawów we wczesnym stadium, dlatego istotne znaczenie mają regularne badania okulistyczne, zwłaszcza u psów przeznaczonych do hodowli. Z uwagi na potencjalne dziedziczenie choroby, CERF nie zaleca rozmnażania psów dotkniętych zaćmą, nawet jeśli zmiany są łagodne. Regularne badania okulistyczne są zalecane szczególnie u psów hodowlanych i u psów starszych.
Dotyczące skóry
Alergiczne zapalenie skóry: to częsta choroba o podłożu nadwrażliwościowym, wynikająca z reakcji organizmu na alergeny obecne w pożywieniu lub środowisku, takie jak pyłki roślin, kurz, roztocza czy pleśnie. Schorzenie objawia się przede wszystkim silnym świądem, prowadzącym do intensywnego drapania, lizania i gryzienia skóry. W następstwie samouszkodzeń często dochodzi do wtórnych zakażeń bakteryjnych, rozwoju ropnego zapalenia skóry oraz powstawania tzw. hot spotów. Zmiany skórne najczęściej lokalizują się w okolicach pyska, uszu, łap, pachwin oraz na brzuchu. Foksteriery szorstkowłose wykazują wyraźnie podwyższone ryzyko rozwoju atopowego zapalenia skóry w porównaniu z innymi rasami psów, co potwierdzają dane z ankiety WFTA Health Survey 2020, w której problemy dermatologiczne zgłoszono u 74,3% badanych osobników. Postępowanie terapeutyczne obejmuje identyfikację i eliminację czynnika uczulającego, stosowanie diety eliminacyjnej, preparatów łagodzących świąd oraz odpowiednią pielęgnację skóry i sierści z użyciem hipoalergicznych szamponów. Istotną rolę odgrywa także suplementacja wspomagająca odbudowę bariery skórnej, m.in. kwasami tłuszczowymi omega-3, biotyną i cynkiem. Ze względu na możliwe dziedziczne tło choroby, psy z przewlekłym atopowym zapaleniem skóry nie powinny być wykorzystywane w hodowli, gdyż mogą przekazywać predyspozycje do alergii potomstwu.
Nużyca: to choroba skórna wywoływana przez nadmierne namnażanie się roztoczy z rodzaju Demodex, które są naturalnym składnikiem mikroflory skóry psów. W Rozwój nużycy uogólnionej jest związany z pierwotnym lub wtórnym niedoborem odporności, wskutek których organizm psa nie jest w stanie kontrolować populacji pasożytów. Choroba prowadzi do łysienia, zaczerwienienia oraz stanu zapalnego skóry, a w cięższych przypadkach także do wtórnych zakażeń bakteryjnych. Zmiany najczęściej lokalizują się na pysku, kończynach i tułowiu. U foksteriera szorstkowłosego nużyca bywa dodatkowo związana z przerostem gruczołów łojowych, co może nasilać objawy skórne i utrudniać leczenie. Postępowanie terapeutyczne zależy od postaci choroby (miejscowej lub uogólnionej) i obejmuje leczenie przeciwpasożytnicze, kontrolę wtórnych zakażeń oraz wsparcie układu odpornościowego. Ze względu na możliwe dziedziczne predyspozycje do zaburzeń immunologicznych, psy z uogólnioną nużycą nie powinny być wykorzystywane w hodowli.
Zapalenie ucha zewnętrznego: foksteriery szorstkowłose wykazują zwiększoną predyspozycję do przewlekłych zapaleń ucha zewnętrznego. W badaniu zdrowia WFTA Health Survey 2020 roku infekcje uszu zgłoszono u 23,9% psów. Objawy mogą obejmować świąd, potrząsanie głową, zaczerwienienie, nieprzyjemny zapach oraz wydzielinę z ucha. Profilaktyka polega na regularnej kontroli i czyszczeniu uszu, szczególnie po kąpielach i aktywności w wodzie lub wysokiej trawie, a leczenie wymaga odpowiedniej diagnostyki i terapii uzależnionej od przyczyny stanu zapalnego.
Dotyczące przewodu pokarmowego, wątroby i trzustki
Przełyk olbrzymi: to poważne schorzenie polegające na nadmiernym rozszerzeniu przełyku i zaburzeniu jego ruchów perystaltycznych, co utrudnia transport pokarmu do żołądka. U foksterierów szorstkowłosych pierwotny przełyk olbrzymi występuje częściej niż u innych ras, co sugeruje wrodzone lub genetyczne podłoże choroby. Objawy mogą pojawić się już w okresie odsadzenia szczeniąt, ale choroba może też ujawnić się w wieku dorosłym. Najczęściej obserwuje się zwracanie niestrawionego pokarmu, nadmierne ślinienie się oraz trudności w przyjmowaniu i utrzymaniu posiłków. Najpoważniejszym powikłaniem jest zachłystowe zapalenie płuc, powstające, gdy pokarm przedostaje się do dróg oddechowych, co może zagrażać życiu psa. Rozpoznanie opiera się na badaniu klinicznym i diagnostyce obrazowej, w szczególności badaniach radiologicznych. Leczenie ma głównie charakter objawowy i dietetyczny: obejmuje karmienie w pozycji pionowej, dostosowanie konsystencji pokarmu oraz zapobieganie powikłaniom oddechowym. Ze względu na możliwe dziedziczne podłoże choroby, psy z rozpoznanym przełykiem olbrzymim nie powinny być wykorzystywane w hodowli.
Zapalenie trzustki: to poważne schorzenie układu pokarmowego polegające na przedwczesnej aktywacji enzymów trzustkowych, prowadzącej do samostrawienia tkanek trzustki, silnego stanu zapalnego oraz zaburzeń ogólnoustrojowych. Choroba może mieć przebieg ostry lub przewlekły i stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia, a w ciężkich przypadkach także życia psa. U foksterierów szorstkowłosych zapalenie trzustki stanowi istotny problem zdrowotny. W danych pochodzących z ankiety WFTA Health Survey schorzenie to zgłoszono u 16,4% badanych psów. Do najczęstszych objawów klinicznych zapalenia trzustki należą wymioty, biegunka, brak apetytu, ból jamy brzusznej, apatia oraz osłabienie. Choroba często współwystępuje z nietolerancjami pokarmowymi, które często występują u foksterierów szorstkowłosych. Istotnymi czynnikami ryzyka rozwoju zapalenia trzustki są dieta bogata w tłuszcze oraz otyłość. Z tego względu u tej rasy zaleca się unikanie wysokotłuszczowych pokarmów, resztek ze stołu oraz niekontrolowanego dokarmiania. Kluczowe znaczenie ma także utrzymanie prawidłowej masy ciała poprzez odpowiednio zbilansowaną dietę i regularną aktywność fizyczną.
Dotyczące serca i układu krążenia
Zwężenie zastawki pnia płucnego: wrodzona, dziedziczna wada serca polegająca na nieprawidłowej budowie zastawki płucnej. Powoduje zwężenie drogi odpływu z prawej komory serca lub zwężenie tętnicy płucnej, co prowadzi do utrudnionego przepływu krwi z serca do płuc. W efekcie dochodzi do przerostu mięśnia prawej komory i postępującego przeciążenia serca. Objawy mogą być różne – od całkowitego braku objawów w łagodnych postaciach, aż po poważne problemy kliniczne, takie jak nietolerancja wysiłku, omdlenia, a w ciężkich przypadkach nagła śmierć sercowa. Pierwszym sygnałem ostrzegawczym bywa szmer serca stwierdzany podczas badania klinicznego. Rozpoznanie opiera się na echokardiografii z badaniem dopplerowskim, które pozwala ocenić stopień zwężenia. Leczenie zależy od nasilenia choroby – w łagodnych przypadkach konieczna jest jedynie regularna kontrola kardiologiczna, natomiast w cięższych bywa wskazana interwencja kardiochirurgiczna. U foksterierów szorstkowłosych choroba występuje częściej niż w populacji ogólnej rasy, a sposób dziedziczenia prawdopodobnie ma charakter poligeniczny (z udziałem wielu genów). Ze względu na dziedziczne podłoże wady, psy z rozpoznanym zwężeniem zastawki płucnej nie powinny być wykorzystywane w hodowli.
Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne
Niedoczynność tarczycy: choroba, w której organizm nie wytwarza wystarczającej ilości hormonów tarczycy. Objawy mogą obejmować suchość skóry i sierści, wypadanie włosów, podatność na inne choroby skóry, przyrost masy ciała, lękliwość, agresję lub inne zmiany w zachowaniu. U foksterierów szorstkowłosych dominuje dziedziczne zapalenie tarczycy o podłożu autoimmunologicznym. W badaniach prowadzonych na Michigan State University obecność przeciwciał skierowanych przeciwko tarczycy wykazano u 4,2% foksterierów szorstkowłosych (wartość średnia dla wszystkich ras wynosi 7,5%).
Dotyczące układu moczowego i płciowego
Cystynuria i kamica cystynowa: to schorzenie układu moczowego występujące u foksterierów szorstkowłosych, u których obserwuje się zwiększone ryzyko tworzenia kamieni cystynowych w pęcherzu moczowym. Choroba wynika z wrodzonego defektu metabolizmu cystyny, aminokwasu, który w prawidłowych warunkach ulega resorpcji w nerkach, natomiast w przypadku cystynurii jest wydalany w nadmiernych ilościach z moczem, prowadząc do krystalizacji i powstawania złogów w drogach moczowych. Objawy kliniczne mogą obejmować częste oddawanie moczu, bolesne parcie, krwiomocz, trudności lub bolesność przy mikcji, a w ciężkich przypadkach niedrożność dróg moczowych, szczególnie niebezpieczną u samców, która stanowi stan zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej interwencji weterynaryjnej. Choroba ma tendencję do nawrotów, nawet po skutecznym usunięciu kamieni. Rozpoznanie opiera się na badaniu ogólnym moczu, wykazującym obecność charakterystycznych kryształów cystyny, badaniach obrazowych, takich jak USG lub RTG jamy brzusznej, oraz analizie składu usuniętych złogów. Leczenie obejmuje chirurgiczne usunięcie kamieni oraz dożywotnie postępowanie zachowawcze, które może obejmować specjalistyczną dietę, intensywne nawodnienie, alkalizację moczu oraz leki zmniejszające wydalanie cystyny z moczem. Sposób dziedziczenia cystynurii u foksteriera krótkowłosego nie został dotychczas jednoznacznie określony, jednak ze względu na podejrzewane podłoże genetyczne oraz ryzyko nawrotów choroby, nie zaleca się wykorzystywania w hodowli psów z rozpoznaną cystynurią lub kamicą cystynową. U osobników zdrowych wskazana jest profilaktyka obejmująca odpowiednie nawodnienie, kontrolę diety oraz okresowe badania moczu, szczególnie u psów wykorzystywanych w hodowli.
Inne choroby
U foksterierów szorstkowłosych odnotowano także: brachygnatyzm, hipoplazję móżdżku, głuchotę, padaczkę, gładkomózgowie, chorobę zastawki mitralnej, oligodoncję, prognatyzm, dystrofię barwnikowę nabłonka siatkówki, chorobę von Willebranda.
Fundacja Ochrony Zwierząt Vet-Alert zapewnia opiekę weterynaryjną potrzebującym zwierzętom.
Żywienie i pielęgnacja
Pielęgnacja
Pielęgnacja sierści: sierść foksteriera szorstkowłosego jest twarda, szorstka i gęsta, co wymaga regularnej pielęgnacji, aby zachować jej charakterystyczną strukturę i chronić psa przed zimnem, wilgocią oraz urazami.
- Czesanie: sierść nie linieje intensywnie, jednak regularne szczotkowanie i wyczesywanie trymowanego włosa pozwala usunąć martwe włosy, pobudzić krążenie skóry i utrzymać sierść w dobrej kondycji. Najlepiej stosować specjalne szczotki do trymowania oraz ręczne wyciąganie martwego włosa przy pomocy trymera lub palcami.
- Strzyżenie i trymowanie: foksterier szorstkowłosy wymaga okresowego ręcznego trymowania, aby zachować twardość i wygląd włosa. Strzyżenie maszynką nie jest zalecane, gdyż miękki włos traci charakterystyczną strukturę i wygląd rasy.
- Kąpiele: wykonuje się tylko w razie potrzeby, używając łagodnych szamponów dla psów. Zbyt częste kąpiele mogą osłabić naturalną ochronę skóry i włosa.
Pielęgnacja zębów: zęby należy szczotkować codziennie, aby zapobiec odkładaniu się kamienia nazębnego, paradontozie i nieświeżemu zapachowi z pyszczka.
Pielęgnacja uszu: uszy foksteriera są małe, w kształcie litery „V” i opadające do przodu, dlatego wymagają systematycznej kontroli i czyszczenia specjalnym preparatem. Pozwoli to zapobiec gromadzeniu się woskowiny, stanom zapalnym i infekcjom.
Pielęgnacja oczu: oczy powinny być regularnie przemywane letnią przegotowaną wodą lub specjalnym preparatem do higieny oczu, zwłaszcza jeśli pojawiają się wydzieliny lub zacieki. Pozwala to zapobiec podrażnieniom i infekcjom.
Pielęgnacja pazurów: pazury należy regularnie skracać (zazwyczaj co 3–4 tygodnie), zwłaszcza jeśli pies nie ściera ich naturalnie podczas spacerów po twardym podłożu. Zbyt długie pazury mogą powodować dyskomfort i zmieniać sposób chodzenia.
Żywienie
- Wymaga zbilansowanej, pełnoporcjowej karmy, która zaspokoi jego potrzeby i będzie dostosowana do wieku i trybu życia.
- Może mieć nadmierny apetyt, dlatego należy kontrolować ilość spożywanej karmy i wagę psa.
- Można stosować gotowe karmy komercyjne lub żywić go w sposób tradycyjny.
- Foksterier szorstkowłosy jaki jest i na co choruje?
Dołącz do grupy świadomych opiekunów
Ciekawostki o rasie
- Foksterier szorstkowłosy jest jedyną rasą teriera, która zdobyła aż 15 razy tytuł Best in Show na prestiżowej wystawie Westminster Kennel Club Dog Show.
- Jego charakterystyczna szorstka sierść wymaga regularnego trymowania ręcznego, co pozwala zachować odpowiednią strukturę włosa i typowy wygląd rasy.
- Synonimy nazw rasy: Fox Terrier Wire, Wire Fox Terrier
- Rejestry: AKC, UKC, FCI, CKC, KCGB (Związek Kynologiczny Wielkiej Brytanii), ANKC (Australian National Kennel Club), NKC (National Kennel Club).
Foksterier jaki jest i na co choruje – opracowane na podstawie:
- Ackerman L. The Genetic Connection: A Guide to Health Problems in Purebred Dogs. Second edition. AAHA Press; 2011.
- Bell JS, Cavanagh KE, Tilley LP, Smith FW. Veterinary medical guide to dog and cat breeds. Jackson, Wyoming. Teton New Media; 2012.
- Gough A, Thomas A. Breed Predispositions to Disease in Dogs and Cats. 2nd Edition. Wiley-Blackwell; 2010.
- Crook A, Dawson S, Cote E, MacDonald S, Berry J. Canine Inherited Disorders Database [Internet]. University of Prince Edward Island. 2011.
- Breed Specific Health Concerns [Internet]. American Kennel Club Canine Health Foundation, Inc. [cited 2013 Apr 11]. Available from: http:/www.akcchf.org/canine-health/breed-specific-concerns/
- Lowell Ackerman Pet-specific care for the veterinary team
- Wybrane wrodzone wady rozwojowe i choroby dziedziczne u psów i kotów pod redakcją prof. dr hab. Antoniego Schollenbergera
- Kompendium lekarza weterynarii i hodowcy. Psy Rasowe pod redakcją Michała Ceregrzyna
- https://ofa.org/chic-programs/browse-by-breed/
- https://www.acvo.org/
- https://www.wirefoxterrierassociation.co.uk/health