Chiński grzywacz jaki jest i na co choruje
O czym przeczytasz w artykule:
Chiński grzywacz jaki jest i na co choruje?
Waga: ♀4,5-5,5 kg ♂4,5-5,5 kg | Wysokość w kłębie: ♀27-33 cm ♂27-33 cm
Średnia długość życia: 14-16 lat | Dojrzałość: 15 m-cy | Początek starzenia: 8 lat | Maksymalna długość życia: 20 lat
Dostępne badania genetyczne: hipertermia złośliwa (Malignant Hyperthermia MH), mielopatia zwyrodnieniowa (Degenerative Myelopathy DM), chondrodysplazja i chondrodystrofia (Chondrodysplasia CDPA and -dystrophy CDDY and IVDD risk), hiperurikozuria (Hyperuricosuria SLC), postępujący zanik siatkówki prcd-PRA (Progressive retinal atrophy prcd-PRA), zwyrodnienie wieloukładowe psów (Canine multiple system degeneration CMSD), postępujący zanik siatkówki rcd3-PRA (Progressive retinal atrophy rcd3-PRA), pierwotne zwichnięcie soczewki (Primary lens luxation PLL), lipofuscynoza neuroceroidalna (Neuronal ceroid lipofuscinosis NCL)
Badania przed dopuszczeniem do hodowli
(zalecenia OFA, certyfikat CHIC)
Wymagane badania obejmują:
- badanie okulistyczne: coroczne badanie oczu wykonywane przez certyfikowanego okulistę weterynaryjnego,
- ocena rzepek kolanowych: badanie ortopedyczne po ukończeniu 24 miesięcy życia,
- badanie kardiologiczne (do wyboru jedno z następujących badań, wykonywane po ukończeniu 24 miesięcy życia): badanie w kierunku wrodzonych wad serca, zaawansowane badanie kardiologiczne, podstawowe badanie serca.
Zalecane badania obejmują:
- test DNA PLL: w kierunku pierwotnego zwichnięcia soczewki (Primary Lens Luxation),
- test DNA prcd-PRA: w kierunku postępującego zaniku siatkówki typu prcd (Progressive Retinal Atrophy prcd).
- test DNA rcd3-PRA: w kierunku postępującego zaniku siatkówki typu rcd3 (Progressive Retinal Atrophy rcd3).
- test BAER (Brainstem Auditory Evoked Response): badanie słuchu wykrywające wrodzoną głuchotę.
- badanie radiologiczne (RTG) stawów biodrowych (Hip Dysplasia): ocena w kierunku dysplazji biodrowej; psy z wynikiem wolnym od HD automatycznie kwalifikują się do uzyskania certyfikatu LCP (Legg-Calvé-Perthes).
Dodatkowo zalecane są badania:
- badanie radiologiczne (RTG) stawów łokciowych (Elbow Dysplasia): w celu pełniejszej oceny układu ruchu,
- profil tarczycowy z oznaczeniem przeciwciał przeciwtarczycowych: w kierunku wczesnego wykrywania chorób autoimmunologicznych tarczycy.
Chiński grzywacz w skrócie
Zalety
- Lojalny i bardzo przywiązany do opiekunów
- Pełen energii i chęci do zabawy
- Towarzyski, delikatny i wrażliwy na emocje człowieka
- Nie ma problemów z gubieniem sierści
- Mały, lekki i niekłopotliwy w utrzymaniu
- Świetnie sprawdza się w mieszkaniu
- Dobrze dogaduje się z innymi zwierzętami
Wady
- Wymaga regularnej pielęgnacji skóry i sierści (kąpiele, nawilżanie, ochrona przed słońcem i chłodem)
- Ma skłonność do nadmiernego szczekania
- Nie znosi samotności – łatwo rozwija lęk separacyjny
- Ma trudności z nauką czystości
- Może być nieśmiały wobec obcych
- Lubi kopać i eksplorować otoczenie
- Wrażliwy na niskie temperatury – wymaga ochrony w chłodne dni
Wygląd chińskiego grzywacza
Chiński grzywacz to mały, elegancki pies o lekkiej, delikatnej i smukłej budowie ciała. Jego sylwetka jest harmonijna, proporcjonalna i pełna wdzięku, co nadaje mu wyjątkowo subtelny i wyrafinowany wygląd. Pomimo wrażenia kruchego, jest to rasa zaskakująco zwinna, sprawna i pełna energii.
Głowa chińskiego grzywacza jest proporcjonalna do ciała, o lekko wydłużonej kufie i delikatnie zaznaczonym stopie. Czaszka jest lekko zaokrąglona, sucha i elegancka w linii. Kufa zwęża się ku nosowi, ale nie jest spiczasta. Wargi są cienkie i dobrze przylegające. Nos ma czarny kolor u większości psów, lecz u osobników o jaśniejszej szacie może być odpowiednio jaśniejszy. Oczy są średniej wielkości, migdałowate, osadzone skośnie i błyszczące, o żywym, inteligentnym wyrazie. U psów o ciemnym umaszczeniu oczy są ciemne, natomiast u jaśniejszych mogą być jaśniejsze. Uszy są duże, wysoko osadzone i stojące – szczególnie u odmiany bezwłosej, co dodaje psu charakterystyczny, czujny wyglądu. U odmiany owłosionej (powder puff) dopuszcza się również uszy zwisające.
Szyja chińskiego grzywacza jest długa, smukła i elegancko wygięta, płynnie przechodząca w lekko skośne, delikatnie umięśnione łopatki. Tułów jest prosty, o dobrze zarysowanej linii grzbietu i lekkim wzniesieniu lędźwi. Klatka piersiowa jest głęboka, ale niezbyt szeroka, o dobrze wysklepionych żebrach. Lędźwie są krótkie i lekko zaokrąglone, co nadaje psu gibkość. Kończyny są proste, smukłe i dobrze ustawione, o drobnej, ale mocnej strukturze kości. Łapy są owalne, z długimi, smukłymi palcami – szczególnie u odmiany bezwłosej, co daje wrażenie „zajęczych łap”.
Ruch chińskiego grzywacza jest płynny, lekki i pełen wdzięku, z dobrą koordynacją i elastycznością, co podkreśla jego naturalną elegancję. Ogon jest wysoko osadzony, noszony w ruchu w łuku nad grzbietem, ale nie zawinięty ani dotykający pleców. Pokryty jest długim, jedwabistym włosem tworzącym charakterystyczną „chorągiew”. Najbardziej rozpoznawalną cechą rasy jest owłosienie. Chiński grzywacz występuje w dwóch odmianach: bezwłosej (hairless) – skóra jest gładka i miękka w dotyku, owłosienie występuje jedynie na głowie (grzywa), łapach (skarpetki) i ogonie (pędzel) lub owłosionej (powder puff) – całe ciało pokryte jest miękkim, długim, jedwabistym włosem z delikatnym podszerstkiem, tworzącym lekko puszystą sylwetkę.
Umaszczenie dopuszczalne jest w każdym kolorze i kombinacji barw, zarówno jednolitym, jak i z łatami. Chiński grzywacz sprawia wrażenie psa pełnego wdzięku, równowagi i lekkości. W jego postawie widać delikatność, czujność i elegancję – cechy, które w połączeniu z jego wyjątkowym wyglądem sprawiają, że należy do najbardziej rozpoznawalnych i oryginalnych ras świata. Chiński grzywacz jaki jest i na co choruje.
Charakter chińskiego grzywacza
Chiński grzywacz jaki jest i na co choruje? Chiński grzywacz to rasa o wyjątkowej osobowości, łącząca delikatność, inteligencję i ogromne przywiązanie do człowieka. To psy niezwykle wrażliwe emocjonalnie, które silnie reagują na nastroje opiekunów i najlepiej czują się w spokojnej atmosferze i w bliskości człowieka. Choć z natury są łagodne, potrafią być czujne i ostrożne wobec obcych, co czyni je subtelnymi, ale skutecznymi „sygnalizatorami” w domu.
Ich pewność siebie przejawia się raczej w ciekawości świata niż w dominacji — to psy, które chętnie obserwują, uczą się i nawiązują relacje. Chiński grzywacz wyróżnia się wysoką inteligencją i łatwością uczenia się, jednak wymaga delikatnego i cierpliwego podejścia. Zbyt surowe traktowanie lub krzyk mogą go zrazić, dlatego najlepiej reaguje na spokojne, pozytywne metody szkolenia.
Nie jest psem, który znosi samotność — źle reaguje na długie rozłąki i może przejawiać lęk separacyjny. Z tego powodu najlepiej czuje się w domu, w którym ktoś przebywa z nim przez większość dnia. To rasa o umiarkowanym temperamencie – w domu spokojna i czuła, na spacerach żywiołowa i pełna radości. Uwielbia zabawę, kontakt z ludźmi i innymi psami, choć czasem bywa nieco nieśmiała wobec nowych sytuacji. Doskonale dogaduje się z dziećmi, o ile jest właściwie socjalizowana, a dzięki swojej empatii często reaguje na emocje człowieka w sposób niezwykle intuicyjny.
Chiński grzywacz to idealny towarzysz dla osób szukających psa wrażliwego, inteligentnego i oddanego, który odwdzięcza się ogromną miłością i lojalnością, jeśli tylko otrzyma od swojego opiekuna tyle samo ciepła i zrozumienia.
Najlepszy dom dla chińskiego grzywacza
Chiński grzywacz najlepiej czuje się w domu, w którym panuje spokój, ciepło i bliski kontakt z człowiekiem. To pies typowo towarzyski, który ponad wszystko ceni obecność swojego opiekuna, dlatego może mieszkać zarówno w domu, jak i w mieszkaniu — pod warunkiem, że nie będzie zostawiany sam na długie godziny.
Ze względu na silne przywiązanie do człowieka źle znosi samotność i może cierpieć na lęk separacyjny, dlatego nie jest odpowiednim wyborem dla osób, które dużo pracują poza domem lub często wyjeżdżają. Chiński grzywacz doskonale odnajduje się w rodzinach z dziećmi, o ile są one nauczone delikatnego obchodzenia się ze zwierzęciem. Dzięki łagodnemu usposobieniu i chęci do zabawy może stać się wspaniałym towarzyszem starszych dzieci, natomiast przy maluchach wymaga nadzoru, ponieważ jest delikatny i łatwo go niechcący skrzywdzić.
Rasa ta dobrze sprawdza się również u osób starszych, ceniących spokojny tryb życia — jest lekki, cichy i łatwy w pielęgnacji, a jego potrzeby ruchowe można zaspokoić regularnymi, ale niezbyt forsownymi spacerami. To także doskonały towarzysz dla osób niepełnosprawnych lub pracujących zdalnie — jego niewielkie wymagania dotyczące przestrzeni i ogromna empatia sprawiają, że potrafi dostosować się do rytmu życia opiekuna. Nie wymaga ogrodu ani dużego terenu do biegania, ale potrzebuje codziennych spacerów, zabawy i kontaktu z człowiekiem, aby zachować równowagę emocjonalną.
Najlepszy dom dla chińskiego grzywacza to miejsce, w którym pies jest pełnoprawnym członkiem rodziny. Może mieszkać zarówno w bloku, jak i w domu z ogrodem, pod warunkiem, że będzie miał zapewnione ciepło, miłość i towarzystwo. Nie znosi izolacji, dlatego nie nadaje się do życia w kojcu. To pies dla osób czułych, spokojnych i odpowiedzialnych, które potrafią poświęcić mu czas, uwagę i troskę — w zamian otrzymają lojalnego, oddanego i niezwykle wiernego przyjaciela. Chiński grzywacz jaki jest i na co choruje.
Wzorzec: chiński grzywacz FCI Standard N° 288 / 16.02.2011
CHIŃSKI GRZYWACZ JAKI JEST I NA CO CHORUJE
- Pochodzenie: Chiny
- Użytkowość: pies do towarzystwa
- Klasyfikacja FCI: Grupa 9 – Psy ozdobne i do towarzystwa Sekcja 4 – Psy bezwłose, bez prób pracy
- Możliwość zakupu w Polsce: tak
- Cena psa z rodowodem FCI: 3500-7000 zł
FUNDACJA VET-ALERT
WESPRZYJ NASZĄ DZIAŁALNOŚĆ
Chiński grzywacz - skąd pochodzi - historia rasy
Chiński grzywacz jaki jest i na co choruje? Mimo swojej nazwy, chiński grzywacz nie jest typowo chińską rasą w sensie pochodzenia genetycznego. Jego historia jest złożona i rozciąga się na wiele kontynentów. Najstarsze ślady psów podobnych do grzywacza pochodzą sprzed kilku tysięcy lat – miniaturowe psy bezwłose występowały już w starożytnym Egipcie, Afryce oraz Ameryce Południowej i Środkowej. W tamtych regionach utrzymywane były głównie jako towarzysze, ale także psy „termofory”, ogrzewające ludzi ciepłem swojego ciała. Wierzono również, że mają one właściwości lecznicze i przynoszą szczęście.
Do Chin psy te miały trafić prawdopodobnie w czasach średniowiecza za pośrednictwem kupców i żeglarzy, którzy przewozili je jako maskotki, służące także do zwalczania gryzoni, na statkach handlowych. Tam rasa została zaadaptowana i udoskonalona – Chińczycy, znani z zamiłowania do miniaturowych i ozdobnych zwierząt, zaczęli hodować bezwłose psy w wersji drobnej, pełniące funkcję psów do towarzystwa. Stąd wzięła się ich obecna nazwa – Chinese Crested Dog, czyli „chiński grzywacz”.
W XIX wieku psy te pojawiły się w Europie, gdzie budziły duże zainteresowanie ze względu na swój niezwykły wygląd. Pokazywano je na wystawach zwierząt egzotycznych i w cyrkach. Jedną z osób, które przyczyniły się do rozwoju i utrwalenia rasy w nowoczesnej hodowli, była Debra Woods z USA. To właśnie dzięki niej powstały pierwsze rodowodowe linie hodowlane i opracowano standard rasy. Chiński grzywacz występuje w dwóch odmianach: bezwłosej (Hairless) – z charakterystycznym kępami włosów na głowie, ogonie i łapach, oraz owłosionej (Powder Puff) – o miękkim, jedwabistym włosie pokrywającym całe ciało. Obie odmiany mogą się rodzić w jednym miocie.
Rasa została oficjalnie uznana przez American Kennel Club (AKC) w roku 1991, natomiast w Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI) została zarejestrowana wcześniej, w roku 1972.
Użytkowość rasy
Chiński grzywacz to rasa typowo towarzyska, która od wieków pełniła funkcję psa domowego i ozdobnego. W przeszłości jego zadaniem było przede wszystkim umilanie czasu ludziom, towarzyszenie im w codziennym życiu oraz ogrzewanie ciała – co doceniano szczególnie w chłodniejszych klimatach. Dzięki niewielkim rozmiarom i łagodnemu usposobieniu, psy te były chętnie trzymane w domach arystokracji i zamożnych rodów, a także towarzyszyły marynarzom w długich podróżach, pełniąc rolę maskotek okrętowych i pomocników zwalczających gryzonie.
Dziś chiński grzywacz nie pełni funkcji użytkowych w klasycznym znaczeniu, ale jego rola w życiu człowieka pozostała nie mniej istotna. To pies terapeutyczny i doskonały towarzysz, wyjątkowo wrażliwy na nastroje opiekuna, który doskonale sprawdza się w pracy z dziećmi, osobami starszymi czy samotnymi. Dzięki swojej inteligencji, otwartości i chęci do współpracy, rasa ta bywa wykorzystywana w dogoterapii oraz jako pies terapeutyczny.
Chiński grzywacz wyróżnia się silnym przywiązaniem do człowieka, delikatnością i potrzebą bliskości. Nie ma instynktu obronnego ani pasterskiego, ale jego czujność i wrażliwość czynią go doskonałym „alarmem” domowym – zawsze zauważy coś niepokojącego. To pies, który najlepiej czuje się w roli członka rodziny, gdzie może uczestniczyć w codziennych aktywnościach i otrzymywać dużo uwagi. Wymaga natomiast troskliwej pielęgnacji, ciepła i poczucia bezpieczeństwa – w zamian daje bezgraniczne oddanie i lojalność. Chiński grzywacz jaki jest i na co choruje.
Predyspozycje chińskiego grzywacza do chorób
Zdrowie
Chiński grzywacz to rasa generalnie zdrowa i długowieczna, ale podatna na niektóre schorzenia genetyczne, takie jak pierwotne zwichnięcie soczewki (PLL) czy postępujący zanik siatkówki (prcd-PRA). Ich skóra jest cienka, podatna na zadrapania, otarcia i przesuszenie, dlatego wymaga regularnej pielęgnacji i ochrony.
Choroby zębów
Jaki jest i na co choruje chiński grzywacz? Choroby zębów to jeden z najczęstszych problemów przewlekłych u zwierząt domowych, które nie mają regularnie szczotkowanych zębów. Na zębach początkowo zalegają resztki jedzenia, następnie na widocznych częściach zębów odkłada się kamień nazębny i prowadzi do infekcji dziąseł i korzeni zębów.
Jeśli nie zapobiegniesz chorobom zębów na początku regularnie usuwając resztki jedzenia, to trzeba będzie leczyć bardziej zaawansowane stadia choroby, co będzie Ciebie znacznie droższe. W ciężkich przypadkach pies może stracić zęby, a w wyniku przewlekłej infekcji zębów jest narażony na uszkodzenie narządów wewnętrznych. Poza tym, będzie milszym towarzyszem, jeśli nie powala wszystkich swoim śmierdzącym psim oddechem!
Infekcje
Chińskie grzywacze są podatne na infekcje bakteryjne i wirusowe – tak samo, jak psy innych ras. Najważniejsze choroby zakaźne to: z parwowiroza, wścieklizna i nosówka.
Wielu z tych infekcji można zapobiec poprzez szczepienia, które powinny być dostosowane do chorób występujących w danym regionie, wieku i innych czynników.
Otyłość
Otyłość może być poważnym problemem zdrowotnym u chińskich grzywaczy. Jest to poważna choroba, która może powodować lub nasilać problemy ze stawami, zaburzenia metaboliczne i trawienne, powodować ból i sprzyjać chorobom serca.
Chociaż kuszące jest dawać jedzenie za każdym, gdy pupil popatrzy na ciebie błagalnie, pamiętaj, że lepiej jest go przytulić lub zabrać na spacer niż po kryjomu dokarmiać. On poczuje się lepiej i Ty też!
Pasożyty
Chiński grzywacz narażony jest na pasożyty wewnętrzne i zewnętrzne, takie jak: tęgoryjce, glisty, nicienie sercowe, włosogłówki, pchły, kleszcze i inne. Niektóre z tych pasożytów mogą zostać przeniesione na Ciebie lub członka Twojej rodziny i stanowią poważny problem dla wszystkich.
W przypadku psa pasożyty te mogą powodować ból, dyskomfort, a nawet śmierć, dlatego ważne jest, regularne badanie i profilaktyczne odrobaczanie.
Kastracje
Kastracja to chirurgiczne usunięcie jajników i zwykle macicy u samic, a u samców chirurgiczne usunięcie jąder. Kastracja zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia niektórych rodzajów nowotworów i eliminuje możliwość zajścia w ciążę przez zwierzę lub spłodzenia niechcianych szczeniąt.
Wykonanie tej operacji pozwala wykorzystać sytuację, gdy zwierzę jest w znieczuleniu, aby zidentyfikować i zaradzić niektórym chorobom, które mogą się w przyszłości rozwinąć, np. prześwietlenie stawów lub usunięcie przetrwałego zęba.
Charakterystyczne cechy fizjologiczne
Brak włosów (hairlessness): jest spowodowana obecnością dominującego genu, który w stanie homozygotycznym jest śmiertelny w okresie prenatalnym. Ten sam gen powoduje również zmienną nieobecność zębów przedtrzonowych u psów heterozygotycznych. Z tego powodu nie powinno się kojarzyć dwóch bezwłosych osobników, z połączenia których dochodzi do powstania potomstwa w stosunku 2:1 – dwa psy bezwłose do jednego psa owłosionego (powderpuff). Natomiast krycie psa bezwłosego z owłosionym (powderpuff) daje potomstwo w proporcji 1:1, czyli połowa bezwłosych, połowa owłosionych.
Wrażliwość na temperaturę: chińskie grzywacze są bardzo wrażliwe na wysokie i niskie temperatury. Psy te pocą się przez skórę, co oznacza, że nie dyszą tak intensywnie jak inne rasy, dlatego należy szczególnie uważać na przegrzanie w upalne dni oraz na wychłodzenie w zimie.
Nadwrażliwość na leki
Brak danych.
Choroby dziedziczne
Aseptyczna martwica głowy kości udowej/choroba Legga-Calvego Perthesa: wrodzona, wielogenowa aseptyczna martwica głowy kości udowej, prowadząca do zwyrodnieniowej choroby stawów. Może występować jednostronnie lub obustronnie, a zwykle objawia się u psów w wieku od 6 do 9 miesięcy. Choroba powoduje degenerację stawu biodrowego, co prowadzi do kulawizny i dyskomfortu. W przypadku wystąpienia tych objawów zaleca się leczenie chirurgiczne, które może obejmować usunięcie uszkodzonej części stawu w celu złagodzenia bólu i poprawy ruchomości.
Dysplazja stawów biodrowych DSB: to dziedziczna, wielogenowa choroba rozwojowa stawu biodrowego, charakteryzująca się niewłaściwym dopasowaniem głowy kości udowej do panewki miednicznej. Skutkiem tej nieprawidłowości jest mechaniczna niestabilność stawu, prowadząca do mikrourazów, postępujących zmian zwyrodnieniowych oraz przewlekłego stanu zapalnego. Objawy kliniczne obejmują sztywność kończyn miednicznych, trudności przy wstawaniu i poruszaniu się, niechęć do aktywności fizycznej oraz dolegliwości bólowe, nasilające się po wysiłku lub w niskich temperaturach.
Dysplazja stawów łokciowych: wielogenowe, dziedziczne schorzenie, dotyczące stawów łokciowych polegające na nieprawidłowym wykształceniu powierzchni stawowych. Dysplazja może powodować ból, sztywność stawów i kulawiznę. Towarzyszący mu stan zapalny może prowadzić do zwyrodnienia tych stawów.
Niepełne uzębienie: występuje u chińskich grzywaczy w odmianie bezwłosej, związanej z autosomalnym dominującym genem odpowiedzialnym za brak włosów. Gen ten ma zmienną ekspresję, co oznacza, że niektóre psy mogą mieć brak jednego lub kilku zębów, a inne – brak większej liczby, w zależności od indywidualnej ekspresji genu. Zjawisko to nie wpływa zazwyczaj na ogólne zdrowie psa, choć wymaga regularnej kontroli stomatologicznej, aby zapobiegać problemom z gryzieniem, zaleganiem pokarmu i chorobami przyzębia.
Pierwotne zwichnięcie soczewki i wtórna jaskra: to dziedziczna choroba oka o podłożu autosomalnym recesywnym. Schorzenie to polega na przemieszczeniu soczewki z jej prawidłowego położenia w wyniku osłabienia lub zerwania włókien wiązadełek utrzymujących ją w obrębie gałki ocznej. Psy homozygotyczne pod względem genu odpowiedzialnego za PLL zazwyczaj wykazują objawy choroby w wieku od 4 do 8 lat. Rzadziej zdarza się, że heterozygotyczni nosiciele również rozwiną objawy, zwykle jednak w późniejszym wieku i w łagodniejszej formie. Zwichnięcie soczewki prowadzi do nagłego wzrostu ciśnienia śródgałkowego, co może powodować wtórną jaskrę, silny ból oka oraz trwałą utratę wzroku, jeśli nie zostanie podjęte szybkie leczenie weterynaryjne. Objawy kliniczne obejmują nagłe zmętnienie oka, łzawienie, światłowstręt, rozszerzoną źrenicę oraz unikanie dotyku w okolicy głowy. Zidentyfikowano konkretną mutację genetyczną odpowiedzialną za PLL, a dostępne są testy DNA umożliwiające wykrycie zarówno psów chorych, jak i nosicieli genu. Wczesne wykonanie testów genetycznych przed planowaniem krycia jest kluczowe dla ograniczenia rozprzestrzeniania się tej choroby w populacji.
Postępujący zanik siatkówki: to dziedziczna choroba oczu, która prowadzi do degeneracji fotoreceptorów – pręcików i czopków – komórek odpowiedzialnych za odbieranie bodźców świetlnych w siatkówce oka. Choroba ma charakter postępujący i nieodwracalny, a jej skutkiem jest całkowita utrata wzroku, zazwyczaj w obu oczach. Chory pies początkowo niechętnie porusza się po zmroku lub w ciemnych pomieszczeniach, co wynika z tzw. ślepoty nocnej – pierwszego objawu choroby. W miarę postępu procesu degeneracyjnego dochodzi do pogorszenia widzenia dziennego, poszerzenia źrenic i utraty odruchu źrenicznego na światło. W późnym stadium dochodzi do całkowitej ślepoty. Choroba rozwija się zwykle powoli i jest niebolesna, dlatego psy często dobrze przystosowują się do utraty wzroku, zwłaszcza w znanym sobie środowisku.
U chińskiego grzywacza, podobnie jak u innych ras, stwierdzono występowanie różnych podtypów PRA, które różnią się mechanizmem dziedziczenia, wiekiem wystąpienia objawów oraz szybkością postępu choroby:
- prcd-PRA: najczęstsza postać PRA o dziedziczeniu autosomalnym recesywnym, w której proces degeneracji najpierw obejmuje pręciki odpowiedzialne za widzenie nocne, a następnie czopki odpowiedzialne za widzenie dzienne. Objawy pojawiają się zwykle między 3. a 8. rokiem życia. Dla tej formy dostępny jest test DNA.
- rcd3-PRA: rzadszy typ PRA, również dziedziczony autosomalnie recesywnie, charakteryzujący się wcześniejszym początkiem choroby, często już w wieku kilku miesięcy. Degeneracja fotoreceptorów zachodzi szybko, co prowadzi do ślepoty w młodym wieku. OFA nie dysponuje danymi odnośnie do częstotliwości występowania tego schorzenia u chińskich grzywaczy.
- inne formy PRA: w niektórych liniach hodowlanych chińskiego grzywacza odnotowano również przypadki nietypowych postaci PRA, które mogą mieć złożone tło genetyczne i nie są jeszcze w pełni opisane w literaturze naukowej.
Diagnostyka PRA opiera się na badaniu okulistycznym z użyciem oftalmoskopu, testach elektroretinograficznych (ERG) oraz badaniach genetycznych w kierunku znanych mutacji. Niestety, obecnie nie istnieje skuteczne leczenie przyczynowe PRA, dlatego kluczowe znaczenie mają testy genetyczne psów hodowlanych, które pozwalają eliminować z rozrodu osobniki chore i nosicieli.
Zwichnięcie rzepki: to wielogenowa, dziedziczna, wrodzona wiotkość więzadeł rzepki, prowadząca do jej zwichnięcia, czyli przemieszczenia na stronę przyśrodkową lub boczną poza krawędź bloczka kości udowej. Objawia się kulawizną i bolesnością, może doprowadzić do zwyrodnienia stawu kolanowego. Zalecane jest leczenie chirurgiczne.
Zwyrodnienie wieloukładowe psów: to rzadka, dziedziczna choroba o autosomalnym recesywnym typie dziedziczenia. Schorzenie to prowadzi do postępującej ataksji móżdżkowej, objawiającej się zaburzeniami koordynacji ruchowej. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle między 9. a 16. tygodniem życia szczenięcia. W obrazie histopatologicznym stwierdza się utratę komórek Purkiniego w móżdżku, a następnie obustronne, symetryczne zwyrodnienie jąder oliwkowych w rdzeniu przedłużonym, a w dalszym etapie również degenerację istoty czarnej i jądra ogoniastego. Zmiany te skutkują poważnymi zaburzeniami neurologicznymi, które objawiają się niepewnym chodem, drżeniem głowy, trudnością w utrzymaniu równowagi, przewracaniem się oraz niekontrolowanymi ruchami kończyn. Choroba postępuje szybko, a psy nie przeżywają zazwyczaj dłużej niż 5–6 miesięcy. Obecnie brak jest skutecznego leczenia oraz nie ma testu genetycznego umożliwiającego identyfikację nosicieli mutacji. Ze względu na recesywny charakter choroby, rozmnażanie zwierząt z linii, w których wystąpiły przypadki CMSD, jest niewskazane, a zalecane jest prowadzenie ścisłej kontroli hodowlanej i monitorowanie przypadków neurologicznych w obrębie rasy.
Predyspozycje do chorób
Dotyczące jamy ustnej i zębów
Kamień nazębny: choroby zębów to najczęstszy, chroniczny problem u zwierząt domowych, dotykający 80% wszystkich psów powyżej drugiego roku życia.
Wady zgryzu: często występuje brachygnatyzm (skrócenie żuchwy) oraz prognatyzm (wysunięcie żuchwy do przodu). Obie te nieprawidłowości dotyczą stosunku długości szczęki i żuchwy, co wpływa na prawidłowe ustawienie zębów i funkcję gryzienia. Brachygnatyzm objawia się cofnięciem dolnej szczęki, co prowadzi do niewłaściwego kontaktu siekaczy i utrudnionego chwytania pokarmu, a w niektórych przypadkach może powodować urazy dziąseł lub podniebienia. Z kolei prognatyzm charakteryzuje się nadmiernym wysunięciem żuchwy, przez co dolne siekacze i kły są widoczne przy zamkniętym pysku, co również może skutkować ścieraniem zębów i zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej. Wady te mogą mieć podłoże genetyczne, dlatego psy z widocznym brachy- lub prognatyzmem nie powinny być rozmnażane. U chińskiego grzywacza problem ten bywa powiązany z genem odpowiadającym za bezwłosą odmianę, który wpływa również na rozwój uzębienia i struktury kości czaszki. W przypadkach łagodnych nie zawsze jest konieczne leczenie, jednak przy silnych deformacjach wskazane jest monitorowanie stanu jamy ustnej, dostosowanie diety (miękkie pokarmy) oraz regularne kontrole stomatologiczne, aby zapobiegać powikłaniom takim jak kamień nazębny, infekcje czy utrata zębów.
Dotyczące narządów zmysłów: wzrok
Niewiele rzeczy ma tak dramatyczny wpływ na jakość życia Twojego psa, jak prawidłowe funkcjonowanie jego oczu.
Dwurzędowość rzęs: wada rozwojowa, polegająca na obecności dodatkowego, podrażniającego rogówkę i spojówki, rzędu rzęs przy wewnętrznej krawędzi wolnego brzegu powiek. Rzęsy te mogą powodować wtórne owrzodzenia rogówki, prowadząc do bólu, łzawienia, mrużenia oczu oraz wtórnych infekcji. Leczeniem z wyboru jest usunięcie nieprawidłowych rzęs metodą krioterapii, elektroepilacji lub chirurgicznie.
Przetrwała błona źreniczna: wada wrodzona, w której w dotkniętym oku znajdują się przetrwałe elementy płodowej błony źrenicznej, które nie ulegają normalnej regresji do 3. miesiąca życia. Pasma te mogą łączyć tęczówkę z tęczówką, tęczówkę z rogówką, tęczówkę z soczewką lub tworzyć skupiska w komorze przedniej. PPM łączące tęczówkę z rogówką, soczewką lub w formie rozległych błon mogą zaburzać widzenie, prowadząc m.in. do zmętnień rogówki, zniekształceń źrenicy i ograniczenia dopływu światła do siatkówki. Psy z przetrwałą błoną źreniczną w tych postaciach (tj. z zajęciem rogówki, soczewki lub skupiskami w komorze przedniej nie powinny być dopuszczane do hodowli, ponieważ wada ta może być dziedziczna.
Zaćma: to schorzenie polegające na zmętnieniu soczewki oka, co prowadzi do stopniowego pogorszenia wzroku, a w ciężkich przypadkach – do całkowitej ślepoty. U chińskich grzywaczy najczęściej występuje zaćma korowa przednia i tylna, jednak spotyka się również zaćmę jądrową oraz torebkową. Z uwagi na potencjalne dziedziczenie choroby, CERF nie zaleca rozmnażania psów dotkniętych zaćmą, nawet jeśli zmiany są łagodne. Regularne badania okulistyczne są zalecane szczególnie u psów hodowlanych i u psów starszych.
Zespół suchego oka: to przewlekłe schorzenie oczu polegające na niewystarczającej produkcji filmu łzowego, który chroni i nawilża powierzchnię oka. Niedobór łez prowadzi do wtórnego zapalenia spojówek, owrzodzeń rogówki, podrażnienia, bólu oraz w bardziej zaawansowanych przypadkach – do poważnych zaburzeń widzenia lub utraty wzroku.
Dotyczące narządów zmysłów: słuch
Głuchota: głuchota wrodzona to zaburzenie słuchu obecne od urodzenia, które może występować jednostronnie lub obustronnie. W celu potwierdzenia diagnozy stosuje się specjalistyczne badanie słuchu metodą BAER (Brainstem Auditory Evoked Response), czyli badanie słuchowych potencjałów wywołanych z pnia mózgu.
Dotyczące skóry
Oparzenia słoneczne: chiński grzywacz to rasa bardzo wrażliwa na działanie promieniowania ultrafioletowego (UV) z powodu braku lub ograniczonego owłosienia oraz cienkiej, delikatnej skóry. Ekspozycja na słońce bez odpowiedniego zabezpieczenia może prowadzić do oparzeń słonecznych, podrażnień, przebarwień, łuszczenia naskórka, a w dłuższej perspektywie — do przyspieszonego starzenia się skóry i zwiększonego ryzyka zmian nowotworowych. Aby zapobiec tym problemom, zaleca się stosowanie kremów z filtrem UV (SPF 30–50) przeznaczonych dla zwierząt lub bezpiecznych kosmetyków dla dzieci, na odsłonięte partie ciała, takie jak grzbiet, uszy, nos i brzuch. W godzinach największego nasłonecznienia (między 10:00 a 16:00) należy unikać długotrwałego przebywania na słońcu, a w upalne dni zapewnić psu cień, dostęp do wody i odpowiednią wentylację. Chiński grzywacz może również odczuwać dyskomfort po oparzeniu, dlatego wskazane jest nawilżanie skóry po ekspozycji oraz monitorowanie jej stanu pod kątem podrażnień czy zaczerwienienia.
Zaskórniki: skóra chińskiego grzywacza jest szczególnie podatna na powstawanie zaskórników, które pojawiają się spontanicznie na grzbiecie, kończynach, a u samców w okolicy prącia. W tym schorzeniu dochodzi do zatykania mieszków włosowych mieszaniną sebum i keratyny, co przypomina ludzką postać trądziku. Zmiany te mogą mieć charakter pojedynczych ciemnych punkcików lub licznych, rozległych ognisk, którym czasami towarzyszy stan zapalny i podrażnienie skóry. Powstawanie zaskórników u chińskich grzywaczy wiąże się z cechami genetycznymi, typem skóry oraz brakiem ochronnego owłosienia, przez co gruczoły łojowe są bardziej narażone na zanieczyszczenia i nadprodukcję łoju. Czynniki nasilające problem to niewłaściwa pielęgnacja skóry, używanie tłustych kosmetyków, zła dieta lub stres. W profilaktyce zaleca się regularne oczyszczanie skóry delikatnymi preparatami antybakteryjnymi lub złuszczającymi (np. z kwasem salicylowym lub nadtlenkiem benzoilu w niskim stężeniu) oraz unikanie nadmiernego natłuszczania skóry. Prawidłowa pielęgnacja skóry ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i wyglądu chińskiego grzywacza, ponieważ zaskórniki mogą prowadzić do wtórnych infekcji bakteryjnych lub powstawania blizn, jeśli zostaną zaniedbane.
Dotyczące serca i układu krążenia
Szmery sercowe: chińskie grzywacze mogą być podatne na występowanie szmerów serca, dlatego zawsze należy regularnie kontrolować serce, aby w porę zidentyfikować ewentualne problemy. Szmery serca występują w różnym nasileniu (grading od I do VI) i mogą nasilać się z wiekiem lub w wyniku współistniejących schorzeń. Istnieją dowody, że niektóre przypadki szmerów serca mają podłoże genetyczne, jednak także inne czynniki np. środowiskowe, mogą prowadzić do problemów kardiologicznych u psa. Regularne badania, w tym osłuchiwanie serca, echokardiografia oraz kontrola rytmu serca, są zalecane dla wczesnego wykrywania zmian i zapewnienia odpowiedniej opieki. Psy z wykrytym szmerem powinny być monitorowane przez całe życie, a w przypadku planowania hodowli zaleca się uwzględnienie wyników badań serca w selekcji hodowlanej, aby ograniczyć ryzyko dziedziczenia schorzeń kardiologicznych.
Dotyczące krwi i układu chłonnego
Choroba von Willebranda typu II: jest to dziedziczna choroba krwotoczna, spowodowana nieprawidłowościami w czynniku von Willebranda, który odpowiada za prawidłową krzepliwość krwi. Schorzenie można zdiagnozować poprzez badanie krwi lub wymaz z jamy ustnej w celu wykrycia mutacji genetycznej. Obecnie wśród psów rasy chiński grzywacz stwierdza się dość liczną grupę nosicieli oraz osobników z genotypem predysponującym do choroby, jednak żaden ze zbadanych psów nie wykazuje objawów klinicznych. Z tego powodu schorzenie jest nadal przedmiotem badań, mających na celu lepsze zrozumienie jego przebiegu i potencjalnych skutków. Na ten moment zaleca się wykonywanie testów genetycznych, aby kontrolować rozprzestrzenianie się mutacji w populacji, choć badanie nie jest uważane za obowiązkowe. Psy z pozytywnym wynikiem testu powinny być monitorowane pod kątem ewentualnych krwawień i, w przypadku planowania hodowli, rozmnażane z rozwagą, aby ograniczyć ryzyko przenoszenia choroby na potomstwo.
Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne
Niedoczynność tarczycy: choroba, w której organizm nie wytwarza wystarczającej ilości hormonów tarczycy. Objawy mogą obejmować suchość skóry i sierści, wypadanie włosów, podatność na inne choroby skóry, przyrost masy ciała, lękliwość, agresję lub inne zmiany w zachowaniu. U chińskich grzywaczy występuje dziedziczne zapalenie tarczycy o podłożu autoimmunologicznym. W badaniach prowadzonych na Michigan State University obecność przeciwciał skierowanych przeciwko tarczycy wykazano u 7,4% cocker spanieli. (wartość średnia dla wszystkich ras wynosi 7,5%).
Zaburzenia neurologiczne
Mielopatia zwyrodnieniowa: to postępujące zwyrodnienie rdzenia kręgowego, które dotyka starsze psy. Choroba objawia się stopniowym osłabieniem oraz brakiem koordynacji kończyn tylnych, prowadzącym do trudności w poruszaniu się, a ostatecznie do paraliżu. DM rozwija się zwykle u psów w wieku 8–14 lat, a jej przebieg jest nieodwracalny. Mechanizm dziedziczenia DM pozostaje nieznany. Istnieje jednak dostępny test genetyczny wykrywający podatność na chorobę, oparty na obecności autosomalnego recesywnego genu SOD1. Wszystkie psy dotknięte DM są homozygotyczne pod względem tego genu, co oznacza, że odziedziczyły go od obojga rodziców. Jednak tylko niewielki odsetek homozygot „w grupie ryzyka” rozwija objawy kliniczne choroby.
Padaczka idiopatyczna: dziedziczne schorzenie neurologiczne objawiające się napadami drgawkowymi. Napady te mogą być uogólnione (obejmujące całe ciało) lub częściowe (dotyczące tylko pewnych części ciała). Leczenie polega na podawaniu leków przeciwdrgawkowych. Badania wskazują, że chińskie grzywacze są bardziej narażone na epilepsję w porównaniu z innymi rasami: badanie zdrowia z 2017 (Health Survey Chinese Crested Dog Club) potwierdziło występowanie w 14% psów biorących udział w badaniu.
Inne choroby
Choroby autoimmunologiczne: chińskie grzywacze mogą być podatne na różnorodne choroby autoimmunologiczne, które powstają w wyniku nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego skierowanej przeciwko własnym komórkom i tkankom organizmu. Wśród najczęściej obserwowanych u tej rasy schorzeń wymienia się chorobę Addisona (niedoczynność kory nadnerczy), zespół Cushinga (nadczynność kory nadnerczy), zespół suchego oka (KCS – keratoconjunctivitis sicca) oraz różne choroby skóry o podłożu autoimmunologicznym.
Rzadziej występujące schorzenia: brak
Fundacja Ochrony Zwierząt Vet-Alert zapewnia opiekę weterynaryjną potrzebującym zwierzętom.
Żywienie i pielęgnacja
Pielęgnacja
Pielęgnacja sierści: sierść chińskiego grzywacza występuje w dwóch odmianach: bezwłosej i owłosionej. W przypadku odmiany bezwłosej sierść ogranicza się do pęczków włosów na głowie, kończynach i ogonie, natomiast odmiana owłosiona ma długą, miękką i gęstą sierść na całym ciele. Regularna pielęgnacja pomaga utrzymać sierść i skórę w dobrej kondycji, usuwa martwe włosy oraz zapobiega kołtunieniu i podrażnieniom skóry.
- Czesanie: odmiana owłosiona wymaga czesania kilka razy w tygodniu miękką szczotką lub grzebieniem z szerokimi zębami, aby rozplątać włosy i pobudzić krążenie skóry. W przypadku odmiany bezwłosej wystarczy delikatne przecieranie skóry miękką szmatką lub gąbką w celu usunięcia martwych komórek naskórka i zanieczyszczeń.
- Strzyżenie i trymowanie: odmiana owłosiona może wymagać okresowego strzyżenia lub delikatnego trymowania, aby zachować estetyczny wygląd sierści i zapobiec kołtunieniu. U odmiany bezwłosej trymowanie nie jest potrzebne, ale należy zwracać uwagę na higienę włosów na głowie, kończynach i ogonie.
- Kąpiele: psy obu odmian należy kąpać w razie potrzeby, stosując łagodne szampony dla psów, które nie naruszają naturalnej bariery ochronnej skóry. U odmiany bezwłosej ważne jest również nawilżanie skóry po kąpieli specjalistycznym preparatem.
Pielęgnacja zębów: zęby należy szczotkować codziennie, aby zapobiec odkładaniu się kamienia nazębnego, paradontozie i nieświeżemu zapachowi z pyszczka.
Pielęgnacja uszu: chiński grzywacz może mieć uszy stojące lub częściowo opadające, dlatego wymagają one regularnej kontroli i czyszczenia specjalnym preparatem do uszu dla psów. Pozwoli to uniknąć nadmiernego gromadzenia się woskowiny, stanów zapalnych i infekcji.
Pielęgnacja oczu: oczy powinny być codziennie kontrolowane i w razie potrzeby przemywane letnią, przegotowaną wodą lub specjalnym płynem okulistycznym, aby zapobiec podrażnieniom i odkładaniu się wydzieliny.
Pielęgnacja pazurów: pazury należy przycinać co kilka tygodni, szczególnie jeśli pies porusza się głównie po miękkim podłożu i nie ściera ich naturalnie. Regularne skracanie zapobiega bolesnemu przerostowi i nieprawidłowemu ustawieniu łap.
Żywienie
- Wymaga zbilansowanej, pełnoporcjowej karmy, która zaspokoi jego potrzeby i będzie dostosowana do wieku i trybu życia.
- Może mieć nadmierny apetyt, dlatego należy kontrolować ilość spożywanej karmy i wagę psa.
- Można stosować gotowe karmy komercyjne lub żywić go w sposób tradycyjny.
Dołącz do grupy świadomych opiekunów
Ciekawostki o rasie
- W XVIII wieku chińskie grzywacze podróżowały na statkach handlowych jako psy okrętowe! Chroniły zapasy żywności przed gryzoniami i szybko stały się ulubieńcami marynarzy. Dzięki temu rasa rozprzestrzeniła się z Dalekiego Wschodu na inne kontynenty.
- Choć odmiana bezwłosa jest prawie naga, ma jedwabistą grzywę, pędzelek na ogonie i „skarpetki” na łapkach. Każdy pies ma też unikalny wzór plamek na skórze – jak własny odcisk palca.
- Synonimy nazw rasy: Crsted, Puff, Crestie, Powderpuff, Chinese Hairless, Chinese Royal Hairless. Nazwy historyczne: Chinese Edible Dog (chiński pies jadalny), Chinese Ship Dog (chiński pies okrętowy), South African Hairless (południowoafrykański bezwłosy pies – określenie stosowane w Afryce) oraz Pyramid Dog lub Giza Hairless (egipski bezwłosy pies – dawna nazwa używana w Egipcie).
- Rejestry: AKC, UKC, FCI, CKC, KCGB (Związek Kynologiczny Wielkiej Brytanii), ANKC (Australian National Kennel Club), NKC (National Kennel Club).
Chiński grzywacz jaki jest i na co choruje – opracowane na podstawie:
- Ackerman L. The Genetic Connection: A Guide to Health Problems in Purebred Dogs. Second edition. AAHA Press; 2011.
- Bell JS, Cavanagh KE, Tilley LP, Smith FW. Veterinary medical guide to dog and cat breeds. Jackson, Wyoming. Teton New Media; 2012.
- Gough A, Thomas A. Breed Predispositions to Disease in Dogs and Cats. 2nd Edition. Wiley-Blackwell; 2010.
- Crook A, Dawson S, Cote E, MacDonald S, Berry J. Canine Inherited Disorders Database [Internet]. University of Prince Edward Island. 2011.
- Breed Specific Health Concerns [Internet]. American Kennel Club Canine Health Foundation, Inc. [cited 2013 Apr 11]. Available from: http:/www.akcchf.org/canine-health/breed-specific-concerns/
- Lowell Ackerman Pet-specific care for the veterinary team
- Wybrane wrodzone wady rozwojowe i choroby dziedziczne u psów i kotów pod redakcją prof. dr hab. Antoniego Schollenbergera
- Kompendium lekarza weterynarii i hodowcy. Psy Rasowe pod redakcją Michała Ceregrzyna
- https://ofa.org/chic-programs/browse-by-breed/
- https://www.acvo.org/
- https://chinesecresteddogclub.com/breed-health



