Chart rosyjski borzoj jaki jest i na co choruje
O czym przeczytasz w artykule:
Chart rosyjski borzoj jaki jest i na co choruje?
Waga: ♀27-41 kg ♂34-48 kg | Wysokość w kłębie: ♀68-78 cm ♂75-85 cm
Średnia długość życia: 8-10 lat | Dojrzałość: 18 m-cy | Początek starzenia: 5 lat | Maksymalna długość życia: 14 lat
Dostępne badania genetyczne: hipertermia złośliwa (Malignant Hyperthermia MH), mielopatia zwyrodnieniowa (Degenerative Myelopathy DM), chondrodysplazja i chondrodystrofia (Chondrodysplasia CDPA and -dystrophy CDDY and IVDD risk), hiperurikozuria (Hyperuricosuria SLC), postępujący zanik siatkówki (Progressive retinal atrophy prcd-PRA).
Badania przed dopuszczeniem do hodowli
Wymagane badania:
- badanie oczu CERF,
- badanie serca (wykonane przez specjalistę kardiologa),
- wykonanie profilu tarczycowego, obejmującego ocenę poziomu hormonów i obecność autoprzeciwciał,
- test genetyczny w kierunku mielopatii zwyrodnieniowej.
Zalecane badania:
- wykonanie badania radiologicznego stawów łokciowych i biodrowych,
- ocena rzepek kolanowych.
Chart rosyjski borzoj w skrócie
Zalety
- Lojalny, spokojny i bardzo przywiązany do opiekunów.
- Zrównoważony, łagodny i elegancki – idealny do spokojnego domu.
- Nie linieje nadmiernie – sierść łatwa do utrzymania przy regularnym czesaniu.
- Cichy, rzadko szczeka – nie sprawia problemów sąsiadom.
- Duży, ale zaskakująco „kompaktowy” w domu – potrafi całymi godzinami odpoczywać.
Wady
- Wymaga regularnej pielęgnacji długiej sierści (czesanie min. 2–3 razy w tygodniu).
- Nie toleruje długiej samotności – silna więź z opiekunem może prowadzić do lęku separacyjnego.
- Ma silny instynkt pogoni – może uciec za zwierzyną, potrzebuje ogrodzonego terenu.
- Bywa uparty i niezależny – szkolenie wymaga cierpliwości i delikatności.
- Nie nadaje się do życia w kojcu ani w intensywnym hałasie – bardzo wrażliwy psychicznie.
Wygląd charta rosyjskiego borzoja
Chart rosyjski borzoj to duży, elegancki pies o wyrafinowanej, smukłej sylwetce, która łączy w sobie siłę, lekkość i grację. Charakteryzuje się harmonijną budową ciała o wyraźnie wydłużonych liniach, co nadaje mu wygląd pełen dostojności i arystokratycznego uroku. Jego sylwetka jest lekko prostokątna, ale proporcjonalna i dobrze zbalansowana, a delikatne łuki linii grzbietu i lędźwi podkreślają sprężystość i płynność ruchów.
Głowa borzoja jest długa, wąska i sucha, delikatnie zwężająca się ku końcowi pyska, z niemal niezauważalnym stopem. Czaszka jest lekko wysklepiona, a kufa — bardzo długa i elegancka, ale mocna. Oczy są duże, migdałowe, ciemne i wyraziste, o łagodnym, melancholijnym spojrzeniu, które odzwierciedla łagodny charakter psa. Uszy są niewielkie, cienkie, wysoko osadzone i skierowane ku tyłowi, często przylegają do szyi, a w stanie pobudzenia mogą być częściowo uniesione.
Szyja borzoja jest długa, sucha, dobrze umięśniona i lekko łukowata, harmonijnie przechodząca w dobrze ukształtowane łopatki. Tułów jest smukły, ale silny — klatka piersiowa głęboka, lecz niezbyt szeroka, sięgająca prawie do łokci. Grzbiet jest elastyczny, z wyraźnym przejściem przez lekko wysklepione lędźwie do opadającego zadu. Brzuch wyraźnie podkasany, co podkreśla lekkość sylwetki.
Kończyny borzoja są długie, suche i silne, o dobrze zarysowanym umięśnieniu i wyraźnie zarysowanym stawie skokowym. Przednie nogi są proste i równoległe, tylne szeroko ustawione, z wyraźnie zaznaczonymi kątami, co pozwala na dynamiczny, szybki ruch. Łapy są wąskie, o długich palcach, z elastycznymi opuszkami, dobrze przystosowane do szybkiego biegu po różnorodnym podłożu.
Ogon borzoja jest długi, cienki, szablasty lub sierpowaty, nisko osadzony, dobrze owłosiony. W spoczynku zwisa naturalnie wzdłuż linii grzbietu, a w ruchu może być nieco uniesiony, nigdy jednak ponad linię grzbietu.
Sierść charta rosyjskiego borzoja jest jedną z jego najbardziej charakterystycznych cech — długa, jedwabista, falista lub tworząca miękkie loki, szczególnie na klatce piersiowej, ogonie i udach. Sierść nie przylega ściśle do ciała, ale układa się naturalnie, tworząc efektowne pióra. Na głowie, uszach i kończynach przednich włos jest krótki i przylegający. Podszerstek jest miękki, ale umiarkowany. Umaszczenie borzoja występuje we wszystkich kolorach i ich kombinacjach, z wyjątkiem barw niepożądanych, jak błękitna czy czekoladowa. Często spotykane są białe psy z łaciatymi znaczeniami lub jednokolorowe z kontrastowymi akcentami.
Ruch borzoja jest jednym z jego największych atutów — wydłużony, lekki, elastyczny i pełen płynności. Podczas galopu pies porusza się z ogromną gracją i łatwością, wykorzystując pełnię możliwości swoich długich kończyn i elastycznego grzbietu. W ruchu borzoj zachowuje głowę nieco opuszczoną, a jego ciało zdaje się niemal płynąć nad ziemią. Jego sposób poruszania się świadczy o sile, szybkości i precyzji, a cała sylwetka sprawia wrażenie lekkiej, lecz niezwykle skutecznej maszyny łowieckiej. Chart rosyjski borzoj jaki jest i na co choruje.
Charakter charta rosyjskiego borzoja
Chart rosyjski borzoj jaki jest i na co choruje? Chart rosyjski borzoj to rasa o wyjątkowo szlachetnym i spokojnym usposobieniu, łącząca w sobie naturalną elegancję, niezależność i głębokie przywiązanie do opiekuna. To psy ciche, wyważone i delikatne w obyciu, które w domowym otoczeniu okazują się łagodne, subtelne i zaskakująco wrażliwe.
Choć w pierwszym kontakcie mogą sprawiać wrażenie zdystansowanych, nie wynika to z braku uczuć, lecz z ich naturalnej rezerwy i dumy. Wobec swojej rodziny borzoje są lojalne i oddane, jednak nie są natarczywe – zachowują godność i często preferują spokojne towarzystwo niż intensywną uwagę.
Mimo łagodnego charakteru borzoj to pies o silnym instynkcie łowieckim i dużej niezależności w działaniu. Jako dawna rasa myśliwska, został ukształtowany do samodzielnego podejmowania decyzji w trakcie polowania, co przekłada się na jego niezależne myślenie i nieco introwertyczne podejście do otoczenia. Wymaga opiekuna, który potrafi uszanować jego indywidualizm, a jednocześnie zapewnić mu jasne, spokojne i konsekwentne prowadzenie. Choć borzoj nie jest psem, który łatwo poddaje się tresurze, to przy odpowiednim podejściu potrafi się wiele nauczyć – szczególnie gdy szkolenie opiera się na łagodności, szacunku i pozytywnej motywacji.
W relacjach z obcymi borzoje zwykle są powściągliwe, ale nie agresywne. Ich czujność wyraża się bardziej przez obserwację niż aktywne działanie, dlatego nie nadają się na psy stróżujące. Nie są hałaśliwe ani impulsywne, lecz raczej rozważne i spokojne, co czyni je doskonałymi towarzyszami w cichym, zrównoważonym domu. Mimo to nie można zapominać o ich potrzebie ruchu – borzoj to sprinter, który musi regularnie mieć możliwość swobodnego biegania na ogrodzonym terenie. W warunkach domowych jednak potrafi być wyjątkowo stateczny i zadowolić się długim, spokojnym spacerem i możliwością obserwowania świata z dystansu.
Dobrze zsocjalizowane borzoje wykazują się łagodnością wobec dzieci i innych zwierząt domowych, szczególnie jeśli dorastają z nimi od szczenięcia. Należy jednak pamiętać, że ich silny instynkt pogoni może zostać uruchomiony przez nagłe ruchy mniejszych zwierząt na zewnątrz. Z natury nie dążą do konfliktów i zazwyczaj unikają niepotrzebnej konfrontacji.
W domu są ciche, nienachalne i potrafią dostosować się do rytmu życia swojej rodziny, choć nie znoszą długiej samotności i braku kontaktu z opiekunem. Ich emocjonalna delikatność sprawia, że źle znoszą krzyk, chaos i przemocową tresurę – w odpowiednim środowisku rozkwitają jako psy spokojne, lojalne i pełne wewnętrznego uroku. Chart rosyjski borzoj to rasa, która najlepiej czuje się w domu pełnym ciszy, ciepła i łagodności, gdzie może żyć w swoim własnym tempie, ciesząc się bliskością człowieka, ale też szanując swoją niezależność. To pies o duszy poety – powściągliwy, elegancki, wierny i głęboko zżyty z tymi, którzy zdobędą jego zaufanie.
Najlepszy dom dla charta rosyjskiego borzoja
Chart rosyjski borzoj najlepiej czuje się w domu z dużym, bezpiecznie ogrodzonym ogrodem, gdzie może swobodnie się wybiegać i zaspokajać swój naturalny instynkt pogoni. To rasa, która ceni przestrzeń i możliwość obserwowania otoczenia w ciszy, dlatego dom poza miastem, w spokojnej okolicy, będzie dla niej najbardziej komfortowym środowiskiem.
Choć borzoj może mieszkać w mieszkaniu, nie jest to dla niego optymalne rozwiązanie. Taki styl życia wymaga od opiekuna dużej odpowiedzialności i konsekwencji w zapewnieniu codziennych spacerów, najlepiej w spokojnych miejscach, oraz regularnego dostępu do przestrzeni, gdzie pies może biegać luzem, z dala od ruchu ulicznego. Brak ruchu i możliwości eksploracji może prowadzić u borzoja do frustracji, apatii lub problemów z zachowaniem.
Chart rosyjski borzoj z natury jest cichy i nieinwazyjny, co sprawia, że w domu zachowuje się bardzo spokojnie. Dobrze zsocjalizowany zazwyczaj dogaduje się z dziećmi, szczególnie tymi starszymi, które szanują jego przestrzeń i potrafią obchodzić się z psem z wyczuciem. To rasa delikatna i wrażliwa, dlatego nie nadaje się do domu, w którym panuje hałas, chaos lub nadmierne pobudzenie. Zabawy z małymi dziećmi powinny być nadzorowane, ponieważ borzoj, mimo swojej łagodności, jest dużym i szybkim psem, który może przypadkowo przewrócić dziecko.
Z kolei osoby starsze i niepełnosprawne mogą docenić jego spokojny domowy charakter, jednak trzeba pamiętać, że borzoj wymaga regularnego ruchu i nie toleruje długiej samotności. Osoby, które nie są w stanie zapewnić mu spacerów lub dostępu do ogrodu, powinny mieć wsparcie w opiece nad psem. Borzoj nie jest psem szczególnie towarzyskim w stosunku do obcych, ale wobec opiekuna i jego najbliższych jest głęboko lojalny i przywiązany.
Nie lubi być pozostawiany sam na wiele godzin – najlepiej odnajduje się w domu, gdzie ktoś z domowników jest obecny przez większą część dnia. Nie jest hałaśliwy ani wymagający pod względem emocjonalnym, ale bardzo źle znosi izolację i brak kontaktu z człowiekiem. Najlepszy dom dla charta rosyjskiego borzoja to spokojne, przestronne miejsce, prowadzone przez osoby empatyczne, łagodne i wyrozumiałe, które potrafią uszanować jego niezależny charakter i subtelną naturę. Idealnie odnajdzie się w rodzinie, która ceni ciszę, harmonię i codzienny rytuał spokojnych spacerów, a jednocześnie potrafi zapewnić mu czas na aktywność fizyczną. To pies, który potrzebuje bliskości człowieka, ale nie znosi presji i narzucania mu się – najlepiej czuje się przy opiekunie, który potrafi zbudować z nim relację opartą na zaufaniu i delikatności. Chart rosyjski borzoj jaki jest i na co choruje.
Wzorzec: chart rosyjski borzoj FCI Standard N° 193 / 12.11.2019
CHART ROSYJSKI BORZOJ JAKI JEST I NA CO CHORUJE
- Pochodzenie: Rosja
- Użytkowość: Chart myśliwski, wyścigowy i coursingowy
- Klasyfikacja FCI: Grupa 10 Charty. Sekcja 1 Charty długowłose i półdługowłose
Nie podlega próbom pracy - Możliwość zakupu w Polsce: tak
- Cena psa z rodowodem FCI: 5000-15000 zł
FUNDACJA VET-ALERT
WESPRZYJ NASZĄ DZIAŁALNOŚĆ
Chart rosyjski borzoj - skąd pochodzi - historia rasy
Chart rosyjski borzoj jaki jest i na co choruje. Chart rosyjski borzoj to jedna z najpiękniejszych i najbardziej majestatycznych ras psów, której historia sięga setek lat wstecz i jest ściśle związana z dziejami Rosji. Uważa się, że przodkami borzoja były staroruskie psy myśliwskie skrzyżowane z chartami arabskimi, perskimi (saluki) oraz chartami z terenów stepowych.
Celem tych krzyżowań było stworzenie psa idealnie przystosowanego do polowań w surowych warunkach klimatycznych i geograficznych Rosji — silnego, szybkiego i wytrzymałego, a zarazem szlachetnego w wyglądzie. Już w średniowieczu borzoje były cenione przez rosyjską arystokrację i carów, którzy traktowali je nie tylko jako psy użytkowe, ale też jako symbol statusu i bogactwa.
Były stałym elementem życia dworskiego i polowań, szczególnie na wilki i zające, organizowanych z wielką pompą na rozległych rosyjskich równinach. W XVIII i XIX wieku hodowla borzojów osiągnęła wysoki poziom – istniały specjalne hodowle (tzw. psarnie), w których selekcjonowano psy pod względem urody, temperamentu i zdolności łowieckich. Najsłynniejsze rody borzojów pochodziły z hodowli należących do książęcych rodów, takich jak Demidowowie, Golicynowie czy Perowski.
Upadek znaczenia borzojów nastąpił po rewolucji październikowej w 1917 roku. Rewolucjoniści traktowali psy arystokracji jako symbol dawnego reżimu, przez co wiele cennych linii hodowlanych zostało zniszczonych, a same psy — zabijane. Na szczęście część przedstawicieli rasy wyeksportowano wcześniej do Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych, gdzie rozpoczęto ich dalszą hodowlę. Dzięki temu borzoje przetrwały i zyskały popularność jako psy wystawowe oraz towarzyszące, zachowując przy tym swój arystokratyczny wygląd i łagodny charakter.
Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) zarejestrowała rasę chart rosyjski borzoj w 1956 roku. Amerykański Związek Kynologiczny (AKC) uznał rasę znacznie wcześniej – borzoje zostały zarejestrowane w AKC już w 1891 roku.
Użytkowość rasy
Chart rosyjski borzoj to rasa o bogatej tradycji użytkowej. Pies ten przez wieki wykorzystywany był przede wszystkim jako pies myśliwski. Wyhodowany w Rosji z myślą o polowaniach na zające, lisy, a nawet wilki, borzoj był nieocenionym towarzyszem w trakcie wielkich, konnych łowów organizowanych przez arystokrację. Dzięki swojej niezwykłej szybkości, zwinności i doskonałemu wzrokowi, idealnie sprawdzał się w pogoni za zwierzyną na otwartych przestrzeniach.
Jego zrównoważony temperament, cicha praca i umiejętność samodzielnego podejmowania decyzji czyniły go wyjątkowo skutecznym narzędziem łowieckim. Wraz z zanikiem tradycyjnych polowań i zmianami społecznymi, chart rosyjski borzoj przestał być psem użytkowanym w klasyczny sposób, jednak nie stracił na znaczeniu. Obecnie jest ceniony przede wszystkim jako pies towarzyszący, wystawowy i sportowy.
Dzięki swojej delikatnej naturze i elegancji doskonale odnajduje się w roli domowego pupila, szczególnie w spokojnym, zrównoważonym otoczeniu. Coraz częściej wykorzystywany jest również w wyścigach chartów oraz coursingu, gdzie może zaprezentować swoje naturalne predyspozycje do pościgu i pracy w ruchu.
Borzoj wyróżnia się niezależnym charakterem, dużą wrażliwością i spokojem, co czyni go doskonałym towarzyszem osób szukających psa cichego, ale pełnego godności. Ze względu na jego myśliwskie dziedzictwo, wymaga jednak odpowiedniego prowadzenia, socjalizacji i zabezpieczenia w trakcie spacerów — jego instynkt pogoni może być bardzo silny. To pies, który najlepiej czuje się w przestrzeni i w bliskiej relacji z człowiekiem, gdzie może realizować swoje potrzeby ruchowe i emocjonalne. Chart rosyjski borzoj jaki jest i na co choruje.
Predyspozycje chartów rosyjskich do chorób
Ogólne informacje zdrowotne
Choroby zębów
Na co choruje chart rosyjski borzoj? Choroby zębów to jeden z najczęstszych problemów przewlekłych u zwierząt domowych, które nie mają regularnie szczotkowanych zębów. Na zębach początkowo zalegają resztki jedzenia, następnie na widocznych częściach zębów odkłada się kamień nazębny i prowadzi do infekcji dziąseł i korzeni zębów.
Jeśli nie zapobiegniesz chorobom zębów na początku regularnie usuwając resztki jedzenia, to trzeba będzie leczyć bardziej zaawansowane stadia choroby, co będzie Ciebie znacznie droższe. W ciężkich przypadkach pies może stracić zęby, a w wyniku przewlekłej infekcji zębów jest narażony na uszkodzenie narządów wewnętrznych. Poza tym, będzie milszym towarzyszem, jeśli nie powala wszystkich swoim śmierdzącym psim oddechem!
Infekcje
Charty rosyjskie borzoje są podatne na infekcje bakteryjne i wirusowe – tak samo, jak psy innych ras. Najważniejsze choroby zakaźne to: z parwowiroza, wścieklizna i nosówka.
Wielu z tych infekcji można zapobiec poprzez szczepienia, które powinny być dostosowane do chorób występujących w danym regionie, wieku i innych czynników.
Otyłość
Otyłość może być poważnym problemem zdrowotnym u chartów rosyjskich. Jest to poważna choroba, która może powodować lub nasilać problemy ze stawami, zaburzenia metaboliczne i trawienne, powodować ból i sprzyjać chorobom serca.
Chociaż kuszące jest dawać jedzenie za każdym, gdy pupil popatrzy na ciebie błagalnie, pamiętaj, że lepiej jest go przytulić lub zabrać na spacer niż po kryjomu dokarmiać. On poczuje się lepiej i Ty też!
Pasożyty
Chart rosyjski borzoj narażony jest na pasożyty wewnętrzne i zewnętrzne, takie jak: tęgoryjce, glisty, nicienie sercowe, włosogłówki, pchły, kleszcze i inne. Niektóre z tych pasożytów mogą zostać przeniesione na Ciebie lub członka Twojej rodziny i stanowią poważny problem dla wszystkich. W przypadku psa pasożyty te mogą powodować ból, dyskomfort, a nawet śmierć, dlatego ważne jest, regularne badanie i profilaktyczne odrobaczanie.
Kastracje
Kastracja to chirurgiczne usunięcie jajników i zwykle macicy u samic, a u samców chirurgiczne usunięcie jąder. Kastracja zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia niektórych rodzajów nowotworów i eliminuje możliwość zajścia w ciążę przez zwierzę lub spłodzenia niechcianych szczeniąt.
Wykonanie tej operacji pozwala wykorzystać sytuację, gdy zwierzę jest w znieczuleniu, aby zidentyfikować i zaradzić niektórym chorobom, które mogą się w przyszłości rozwinąć, np. prześwietlenie stawów lub usunięcie przetrwałego zęba.
Zdrowie
Chart rosyjski borzoj to rasa generalnie zdrowa i długowieczna, jednak jak wiele dużych psów, może być narażony na skręt żołądka oraz problemy z sercem.
Ze względu na delikatną budowę i cienką skórę, wymaga również ochrony przed urazami mechanicznymi i ekstremalnymi warunkami pogodowymi.
Charakterystyczne cechy fizjologiczne
Hormony tarczycy: borzoje, podobnie jak inne charty mają niższy zakres prawidłowych stężeń hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) w porównaniu do innych ras.
Nadwrażliwość na leki
Nadwrażliwość na środki anestetyczne (barbiturany): borzoje, tak jak inne charty, wymagają szczególnej uwagi podczas znieczulenia ogólnego. Ich smukła budowa ciała i duży stosunek powierzchni do objętości sprzyjają szybkiemu wychłodzeniu organizmu w trakcie zabiegu. Utrudniony metabolizm leków w wątrobie może prowadzić do wydłużonego wybudzania po zastosowaniu barbituranów i tiobarbituranów podawanych dożylnie. Zalecanymi środkami do indukcji znieczulenia są propofol lub kombinacja ketaminy z diazepamem. Dodatkowo, u chartów należy szczególnie monitorować temperaturę ciała, parametry krążeniowo-oddechowe oraz dostosować dawkowanie leków do ich specyficznego metabolizmu, aby uniknąć powikłań związanych z nadwrażliwością na anestetyki.
Choroby dziedziczne
Niedoczynność tarczycy: dziedziczne zapalenie tarczycy o podłożu autoimmunologicznym. Objawy mogą obejmować suchość skóry i sierści, wypadanie włosów, podatność na inne choroby skóry, przyrost masy ciała, lękliwość, agresję lub inne zmiany w zachowaniu. Badania hodowlane dotyczące autoimmunologicznego zapalenia tarczycy u chartów rosyjskich borzoj sugerują dziedziczenie autosomalne recesywne. Przeciwciała przeciwtarczycowe (autoanty-TG, anty-TPO) zwykle pojawiają się do 2,5 roku życia. U borzojów 11,5% przebadanych psów wykazuje obecność autoprzeciwciał tarczycowych, co sugeruje predyspozycję rasy do tej choroby. Średnia dla wszystkich ras wynosi 7,5% (na podstawie badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Stanowym Michigan).
Dysplazja stawów biodrowych DSB: dziedziczna, wielogenowa choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych, której może towarzyszyć stan zapalny. Objawy to: niechęć do ruchu, pokładanie się po spacerze, nasilenie objawów po odpoczynku, królicze skoki podczas szybszego biegu. Charty rosyjskie borzoj charakteryzują się wyjątkowo zwartą budową stawów biodrowych. Z tego powodu rasa ta jest wykorzystywana przez system PennHIP jako „złoty standard” przy ocenie luźności stawów – wszystkie osobniki badane metodą PennHIP mają wskaźnik dywergencji (DI) poniżej 0,32, co świadczy o bardzo dobrej stabilności stawów. Według danych Orthopedic Foundation for Animals (OFA), jedynie 2,1% borzojów wykazuje objawy dysplazji biodrowej, co czyni ją jedną z najmniej narażonych ras pod tym względem. Mimo niskiej częstości występowania, warto wykonywać badania kontrolne, szczególnie u psów przeznaczonych do hodowli lub intensywnej aktywności fizycznej.
Zwichnięcie rzepki: to wielogenowa, dziedziczna, wrodzona wiotkość więzadeł rzepki, prowadząca do jej zwichnięcia, czyli przemieszczenia na stronę przyśrodkową lub boczną poza krawędź bloczka kości udowej. Objawia się kulawizną i bolesnością, może doprowadzić do zwyrodnienia stawu kolanowego. Zalecane jest leczenie chirurgiczne.
Zespół niestabilności szyjnej/zespół chwiejności/zespół Wobblera: choroba spowodowana jest zwężeniem otworów kręgowych w kręgach szyjnych (C6-C7), które prowadzi do ucisku rdzenia kręgowego i nerwów rdzeniowych. Często rozwija się stopniowo, może jednak wystąpić gwałtowne pogorszenie. Pierwsze objawy to: problemy ze wstawaniem, chwiejny chód i opuszczenie głowy. U chartów rosyjskich borzoj wykazano istnienie predyspozycji genetycznej do tej choroby, najprawdopodobniej o dziedziczeniu autosomalnym recesywnym. Ze względu na poważne konsekwencje neurologiczne, przypadki te wymagają wczesnej diagnozy i – w zależności od zaawansowania – leczenia zachowawczego lub chirurgicznego.
Dysplazja stawów łokciowych: wielogenowe, dziedziczne schorzenie, dotyczące stawów łokciowych polegające na nieprawidłowym wykształceniu powierzchni stawowych. Dysplazja może powodować ból, sztywność stawów i kulawiznę. Towarzyszący mu stan zapalny może prowadzić do zwyrodnienia tych stawów.
Predyspozycje do chorób
Dotyczące jamy ustnej i zębów
Kamień nazębny: choroby zębów to najczęstszy, chroniczny problem u zwierząt domowych, dotykający 80% wszystkich psów powyżej drugiego roku życia.
Dotyczące narządów zmysłów: wzrok
Niewiele rzeczy ma tak dramatyczny wpływ na jakość życia Twojego psa, jak prawidłowe funkcjonowanie jego oczu.
Anomalia chrząstki trzeciej powieki: to wada wrodzona, która polega na deformacji kształtu chrząstki tworzącej trzecią powiekę. Zamiast prawidłowego, gładkiego łuku, chrząstka przybiera kształt zagięty lub „odwrócony”, co powoduje wywijanie się trzeciej powieki i jej widoczne zniekształcenie. Choć nie zawsze wywołuje ból, może prowadzić do mechanicznego drażnienia gałki ocznej, łzawienia, zapaleń spojówek, a w dłuższej perspektywie do powikłań rogówkowych. Może pojawić się jednostronnie lub obustronnie, zwykle u młodych psów. Leczenie jest chirurgiczne i polega na usunięciu zdeformowanego fragmentu chrząstki lub jej odpowiednim wyprostowaniu. Zabieg zazwyczaj przynosi trwały efekt, a po rekonwalescencji nie pozostają żadne istotne ślady.
Plazmoma/łuszczka atypowa: to przewlekła, immunologiczna choroba trzeciej powieki, należąca do spektrum schorzeń znanych jako łuszczka przewlekłe powierzchowne zapalenie rogówki). W odmianie typowej zmiany lokalizują się głównie na rogówce, natomiast w postaci atypowej (plasmoma) – ograniczają się niemal wyłącznie do trzeciej powieki. Dochodzi wówczas do rozrostu tkanki limfoplazmocytarnej w obrębie błony trzeciej powieki, co objawia się jej zaczerwienieniem, pogrubieniem, pigmentacją, a nierzadko również utratą pigmentu. Czasem zmiany mogą przypominać nowotworowe, jednak są łagodne, choć przewlekłe. Choroba ta ma tło autoimmunologiczne i często występuje obustronnie. Borzoje są jedną z ras predysponowanych do występowania łuszczki atypowej, a choroba zwykle rozwija się u psów dorosłych lub starszych. Leczenie opiera się na miejscowym stosowaniu leków immunosupresyjnych (jak cyklosporyna, takrolimus lub glikokortykosteroidy), a w niektórych przypadkach konieczna jest terapia przewlekła lub dożywotnia. Regularne kontrole okulistyczne są niezbędne, ponieważ nawroty choroby są częste, szczególnie pod wpływem ekspozycji na promieniowanie UV – dlatego borzoje z tym schorzeniem powinny być chronione przed silnym słońcem.
Postępujący zanik siatkówki: to dziedziczna choroba oczu, która polega na stopniowej degeneracji fotoreceptorów siatkówki – najpierw pręcików odpowiedzialnych za widzenie nocne, a następnie czopków, które odpowiadają za widzenie dzienne i barwy. W wyniku tego procesu dochodzi do pogarszania się wzroku, aż do całkowitej ślepoty. U większości psów objawy pojawiają się stopniowo, początkowo w postaci niepewnego poruszania się po zmroku, a z czasem także w ciągu dnia. Przyjmuje się, że choroba dziedziczona jest autosomalnie recesywnie, co oznacza, że do ujawnienia się objawów pies musi odziedziczyć wadliwy gen od obojga rodziców. Obecnie dostępne są testy genetyczne, które mogą pomóc w wykryciu nosicieli mutacji i zapobiegać dalszemu jej rozprzestrzenianiu poprzez odpowiedzialną hodowlę.
Przetrwała błona źreniczna: wada wrodzona, w której w dotkniętym oku znajdują się przetrwałe elementy płodowej błony źrenicznej, które nie ulegają normalnej regresji do 3. miesiąca życia. Pasma te mogą łączyć tęczówkę z tęczówką, tęczówkę z rogówką, tęczówkę z soczewką lub tworzyć skupiska w komorze przedniej.
Wieloogniskowa chorioretinopatia/wieloogniskowa retinopatia psów: u chartów rosyjskich borzoj może rozwinąć się specyficzny rodzaj retinopatii, która po pojawieniu się nie postępuje i zazwyczaj nie powoduje zaburzeń widzenia. Zmiany te są zwykle przypadkowo wykrywane podczas badania okulistycznego i nie wpływają na jakość życia psa. Analiza rodowodów oraz badania nad dziedziczeniem wykluczyły zarówno sprzężenie płciowe, jak i autosomalne dominujące dziedziczenie tej wady, choć schorzenie występuje częściej u psów płci męskiej. Mimo że choroba nie ma znaczącego wpływu na wzrok, organizacja CERF (Canine Eye Registration Foundation) nie zaleca rozmnażania borzojów, u których stwierdzono chorioretinopatię, w celu ograniczenia jej dalszego rozprzestrzeniania się w populacji.
Zaćma: to schorzenie polegające na zmętnieniu soczewki oka, co prowadzi do stopniowego pogorszenia wzroku, a w ciężkich przypadkach – do całkowitej ślepoty. U chartów rosyjskich borzoj najczęściej występuje zaćma punktowa kory przedniej oraz zaćma torebkowe. Choć dokładny mechanizm dziedziczenia tej choroby nie został jeszcze ustalony, istnieją podstawy, by sądzić, że może mieć ona podłoże genetyczne. Mimo że nie wszystkie postacie zaćmy prowadzą do utraty wzroku, CERF nie zaleca rozmnażania borzojów, u których wykryto zaćmę, w celu ograniczenia ryzyka dalszego przekazywania tej wady w rasie.
Dotyczące przewodu pokarmowego, wątroby i trzustki
Rozszerzenie i skręt żołądka: wielogenowa wada dziedziczna, zwykle występująca u psów z głębokimi klatkami piersiowymi. Choroba polega na nadmiernym wypełnieniu gazem żołądka, który może ulec skręceniu. Skręcenie odcina dopływ krwi do żołądka, a czasami do śledziony. Nieleczona choroba szybko prowadzi do śmierci, czasami w ciągu zaledwie 30 minut. Chory pies może wymiotować lub próbować wymiotować, zachowywać się niespokojnie, mieć powiększony brzuch lub leżeć w pozycji do modlitwy (przednie łapy opuszczone, tylne do góry). Leczenie polega na próbie sondowania w celu upuszczenia gazu lub na operacyjnym odkręceniu żołądka. Czasem konieczne jest usunięcie śledzony. Niezbędne jest przyszycie żołądka, które zapobiegnie nawrotom. Według Dorna borzoje mają ponad 13 razy większy współczynnik ryzyka wystąpienia GDV w porównaniu z innymi rasami.
Dotyczące serca i układu krążenia
Borzoje, jako duże i stosunkowo rzadkie charty, są rasą, u której coraz częściej diagnozuje się różne schorzenia kardiologiczne – zarówno wrodzone, jak i nabyte. W wieloośrodkowym, retrospektywnym badaniu kohortowym przeanalizowano dokumentację medyczną 152 borzojów, które zgłosiły się na konsultacje kardiologiczne w 14 ośrodkach w ciągu 20 lat. Najczęstszym powodem wizyt były badania przesiewowe przed dopuszczeniem do rozrodu (52%) oraz ocena zaburzeń rytmu serca (18%). Wyniki echokardiografii przeprowadzonej u 131 psów wykazały, że 65% z nich miało prawidłową strukturę serca, jednak aż u 47% z tej grupy stwierdzono śladową lub łagodną niedomykalność zastawek przedsionkowo-komorowych (atrioventricular valve insufficiency), najczęściej zastawki mitralnej lub trójdzielnej. Co istotne, aż 92% przypadków chorób zastawkowych miało charakter łagodny.
Arytmie komorowe: to wywodzące się z komór zaburzenia rytmu serca, które mogą prowadzić do obniżenia wydolności serca, omdleń, a w skrajnych przypadkach – do nagłego zatrzymania krążenia i śmierci. Są one szczególnie niebezpieczne, ponieważ często przebiegają bezobjawowo aż do momentu wystąpienia ciężkich konsekwencji klinicznych. W analizowanej grupie 152 borzojów arytmie komorowe stwierdzono u 19% psów, u których wykonano badanie echokardiograficzne, mimo że tylko 32% całej grupy miało przeprowadzone elektrokardiograficzne badanie diagnostyczne (EKG) lub 24-godzinne monitorowanie metodą Holtera. Co istotne i niepokojące, aż 76% borzojów z wykrytymi arytmiami nie wykazywało istotnych strukturalnych zmian w sercu lub miało je w minimalnym stopniu. Dodatkowo, u pięciu z tych psów udokumentowano rodzinną historię nagłej śmierci, co sugeruje możliwe tło genetyczne tego typu zaburzeń rytmu. Ze względu na potencjalne ryzyko życia, regularne badania kardiologiczne – w tym EKG spoczynkowe i Holter – powinny być standardem profilaktyki zdrowotnej u psów tej rasy, zwłaszcza u osobników przeznaczonych do rozrodu oraz u borzojów, w których rodowodzie występowały przypadki nagłej śmierci.
Dysplazja zastawki trójdzielnej: u borzojów dotkniętych tą wrodzoną wadą serca występuje zwykle łagodny szmer skurczowy po prawej stronie klatki piersiowej. Schorzenie to polega na nieprawidłowej budowie zastawki trójdzielnej (zastawki między prawym przedsionkiem a prawą komorą), co może prowadzić do cofania się krwi (niedomykalność zastawki) i przeciążenia prawej części serca. Choć dokładny sposób dziedziczenia u borzojów nie został jeszcze poznany, u labradorów potwierdzono dziedziczenie autosomalne dominujące z niepełną penetracją (czyli nie u wszystkich nosicieli występują objawy kliniczne).
Kardiomiopatia rozstrzeniowa: to pierwotna choroba mięśnia sercowego, prowadząca do jego osłabienia, powiększenia komór serca, zaburzeń rytmu (arytmii) oraz postępującej niewydolności krążenia. U borzojów opisywano zwiększoną częstość występowania tej choroby, choć dokładny mechanizm dziedziczenia pozostaje nieznany. Wczesne objawy mogą być trudne do zauważenia – obejmują m.in. spadek tolerancji wysiłku, szybkie męczenie się, kaszel, omdlenia lub nawet nagły zgon sercowy.
Diagnostyka DCM opiera się głównie na badaniu echokardiograficznym i holterowskim (24-godzinne EKG). W przypadku wykrycia choroby konieczne jest szybkie wdrożenie leczenia farmakologicznego, które pozwala spowolnić postęp niewydolności serca i poprawić jakość życia psa. Kardiomiopatia rozstrzeniowa u borzojów może mieć utajony przebieg, a pierwszym objawem może być nawet nagła śmierć sercowa.
Zaburzenia neurologiczne
Mielopatia zwyrodnieniowa: to postępująca choroba neurodegeneracyjna rdzenia kręgowego, najczęściej występująca u starszych psów. Dotknięte psy wykazują powolny, podstępny początek niedowładu kończyn tylnych (parapareza typu górnego neuronu ruchowego – UMN), który z czasem postępuje, prowadząc do ciężkiej tetraparezy, czyli niedowładu wszystkich kończyn. Badania diagnostyczne, takie jak mielografia, rezonans magnetyczny (MRI) czy analiza płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF), zazwyczaj nie wykazują odchyleń od normy, co utrudnia postawienie rozpoznania za życia zwierzęcia. Ostateczne potwierdzenie diagnozy uzyskuje się dopiero pośmiertnie podczas badania sekcyjnego. Chociaż dokładny mechanizm dziedziczenia nie został do końca poznany, dostępny jest test genetyczny wykrywający mutację związaną z autosomalnym recesywnym genem predysponującym do DM. Wszystkie psy chore na mielopatię zwyrodnieniową są homozygotami tej mutacji (czyli posiadają dwie kopie wadliwego genu), jednak tylko niewielki odsetek homozygotycznych psów rzeczywiście rozwija objawy kliniczne choroby. W związku z poważnym charakterem choroby oraz brakiem skutecznego leczenia, zaleca się przeprowadzanie badań genetycznych u psów tej rasy, szczególnie przeznaczonych do hodowli, aby ograniczyć ryzyko przekazywania mutacji kolejnym pokoleniom.
Dotyczące układu kostno-stawowego i mięśniowego
Osteochondroza/oddzielająca martwica chrzęstno-kostna: to choroba układu ruchu występująca u rosnących psów dużych i olbrzymich ras, w tym u borzojów. Polega na zaburzeniu procesu przekształcania chrząstki wzrostowej w kość w okresie intensywnego wzrostu szczenięcia. W jego wyniku dochodzi do pogrubienia chrząstki, zaburzeń jej ukrwienia, a w końcu – do jej oddzielania się od podłoża kostnego, co prowadzi do powstawania bolesnych zmian w stawach. U borzojów OCD najczęściej lokalizuje się w stawach barkowych, łokciowych i kolanowych, choć może występować również w stawie skokowym. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle u młodych psów między 4. a 8. miesiącem życia i obejmują kulawiznę, sztywność oraz niechęć do ruchu. W badaniu klinicznym można zauważyć ograniczenie zakresu ruchu w stawie i ból przy jego zginaniu. Rozpoznanie potwierdza się za pomocą zdjęć RTG, czasem uzupełnianych tomografią komputerową (CT) lub artroskopią. OCD uważana jest za chorobę o charakterze wieloczynnikowym, w której rolę odgrywają czynniki genetyczne (podejrzewa się dziedziczenie poligeniczne), dieta (nadmiar energii, wapnia i białka), zbyt intensywny wzrost oraz urazy mechaniczne stawów. Choć częstość występowania tej choroby u borzojów nie jest dokładnie opisana w literaturze naukowej, przypadki są notowane i należy brać OCD pod uwagę w diagnostyce różnicowej u młodych psów tej rasy z kulawizną. Leczenie zależy od stopnia zaawansowania zmian – w łagodnych przypadkach możliwa jest terapia zachowawcza (ograniczenie aktywności fizycznej, kontrola masy ciała, suplementacja), jednak w większości przypadków konieczne jest leczenie chirurgiczne, polegające na usunięciu oddzielonego fragmentu chrząstki oraz wygładzeniu powierzchni stawowej. Ze względu na możliwą predyspozycję genetyczną oraz potencjalnie dziedziczny charakter schorzenia, nie zaleca się wykorzystywania do rozrodu osobników, u których zdiagnozowano OCD.
Skłonność do chorób nowotworowych
Nowotwory gruczołu mlekowego: należą do najczęściej występujących nowotworów u niekastrowanych suk, a u borzojów wykazano szczególnie wysoką predyspozycję do ich rozwoju. Z danych opublikowanych przez Dorna wynika, że borzoje mają 17,06 razy wyższe ryzyko zachorowania na nowotwory gruczołu mlekowego w porównaniu z innymi rasami psów. Nowotwory te mogą mieć charakter zarówno łagodny (np. gruczolak), jak i złośliwy (np. gruczolakorak). Ryzyko ich rozwoju znacząco wzrasta u suk, które nie zostały poddane sterylizacji lub zostały wysterylizowane dopiero po kilku cyklach cieczki. Choroba najczęściej dotyka suk powyżej 6. roku życia. Objawy to obecność guzków lub zgrubień w obrębie gruczołów sutkowych, które mogą być tkliwe, rosnące, a w przypadku zmian złośliwych – także owrzodzone lub prowadzące do przerzutów (najczęściej do płuc i węzłów chłonnych). Rokowanie i leczenie zależą od typu histopatologicznego nowotworu, jego wielkości, obecności przerzutów oraz ogólnego stanu zdrowia psa. Leczeniem z wyboru jest zabieg chirurgiczny (mastektomia), a w niektórych przypadkach również chemioterapia. Ze względu na wysoką predyspozycję rasową borzojów do nowotworów sutka, zaleca się: rozważenie wczesnej sterylizacji suk, które nie będą przeznaczone do hodowli, regularne badanie gruczołów mlekowych (szczególnie u starszych suk), diagnostykę cytologiczną i histopatologiczną każdej podejrzanej zmiany.
Rzadziej występujące schorzenia: mikroftalmia, niedorozwój nerwu wzrokowego, osteochondroza stawu kolanowego, dysfibrynogenemia, osteodystrofia przerostowa, obrzęk limfatyczny, niedobór reduktazy methemoglobiny, oligodoncja.
Fundacja Ochrony Zwierząt Vet-Alert zapewnia opiekę weterynaryjną potrzebującym zwierzętom.
Żywienie i pielęgnacja
Pielęgnacja
Pielęgnacja sierści: sierść rosyjskiego borzoja jest długa, jedwabista i miękka, z charakterystycznym podszerstkiem, który wymaga regularnej pielęgnacji, aby zapobiec kołtunom i utrzymać ją w dobrej kondycji.
- Czesanie: regularne szczotkowanie miękką szczotką lub grzebieniem o szerokich zębach jest niezbędne, szczególnie w sezonie linienia, aby usunąć martwe włosy i zapobiec plątaniu się sierści. Szczególną uwagę należy zwrócić na okolice uszu, pachwin i ogona, gdzie sierść łatwo się kołtuni.
- Strzyżenie i trymowanie: borzoj nie wymaga strzyżenia ani trymowania, jednak czasem konieczne jest delikatne przycięcie sierści wokół łap i uszu, aby zachować schludny wygląd oraz ułatwić higienę tych miejsc.
- Kąpiele:powinny odbywać się tylko w razie potrzeby. Do kąpieli należy stosować delikatne, nawilżające szampony dla psów o długiej sierści, aby nie naruszyć naturalnej ochrony skóry i sierści.
Pielęgnacja zębów: zęby należy szczotkować codziennie, aby zapobiec odkładaniu się kamienia nazębnego, paradontozie i nieświeżemu zapachowi z pyszczka.
Pielęgnacja uszu: uszy wymagają regularnej kontroli i czyszczenia przy użyciu specjalnego preparatu. Pozwoli to zapobiec gromadzeniu się woskowiny, stanom zapalnym i infekcjom.
Pielęgnacja oczu: należy je regularnie przemywać letnią przegotowaną wodą lub specjalnym preparatem do przemywania oczu dla psów.
Pielęgnacja pazurów: pazury należy regularnie, co 2-3 tygodnie skracać, aby zapobiec ich nadmiernemu wzrostowi, który może powodować dyskomfort podczas chodzenia i problemy ze stawami.
Żywienie
- Wymaga zbilansowanej, pełnoporcjowej karmy, która zaspokoi jego potrzeby i będzie dostosowana do wieku i trybu życia.
- Może mieć nadmierny apetyt, dlatego należy kontrolować ilość spożywanej karmy i wagę psa.
- Można stosować gotowe karmy komercyjne lub żywić go w sposób tradycyjny.
Dołącz do grupy świadomych opiekunów
Ciekawostki o rasie
- Borzoje były niegdyś psami carów i rosyjskiej szlachty. Hodowano je specjalnie do polowań na wilki i zające, a ich obecność na dworze była symbolem prestiżu.
- Mimo swoich imponujących rozmiarów i historii jako psów myśliwskich, borzoje są z natury spokojne, ciche i bardzo wrażliwe. Rzadko szczekają i wyjątkowo źle znoszą hałas oraz stres.
- Synonimy nazw rasy: Russian Wolfhound, Psowaya Barsaya, Russkaya Psovaya Borzaya (Barzoi), Russian Hunting Sighthound
- Rejestry: AKC, UKC, FCI, CKC, KCGB (Związek Kynologiczny Wielkiej Brytanii), ANKC (Australian National Kennel Club), NKC (National Kennel Club).
Chart rosyjski borzoj jaki jest i na co choruje – opracowane na podstawie:
- Ackerman L. The Genetic Connection: A Guide to Health Problems in Purebred Dogs. Second edition. AAHA Press; 2011.
- Bell JS, Cavanagh KE, Tilley LP, Smith FW. Veterinary medical guide to dog and cat breeds. Jackson, Wyoming. Teton New Media; 2012.
- Gough A, Thomas A. Breed Predispositions to Disease in Dogs and Cats. 2nd Edition. Wiley-Blackwell; 2010.
- Crook A, Dawson S, Cote E, MacDonald S, Berry J. Canine Inherited Disorders Database [Internet]. University of Prince Edward Island. 2011.
- Breed Specific Health Concerns [Internet]. American Kennel Club Canine Health Foundation, Inc. [cited 2013 Apr 11]. Available from: http:/www.akcchf.org/canine-health/breed-specific-concerns/
- Lowell Ackerman Pet-specific care for the veterinary team
- Wybrane wrodzone wady rozwojowe i choroby dziedziczne u psów i kotów pod redakcją prof. dr hab. Antoniego Schollenbergera
- Kompendium lekarza weterynarii i hodowcy. Psy Rasowe pod redakcją Michała Ceregrzyna
- https://ofa.org/chic-programs/browse-by-breed/
- https://www.acvo.org/
- https://experts.illinois.edu/en/publications/a-multicenter-retrospective-study-of-cardiac-disease-in-borzoi-do
- https://borzoiclubofamerica.org/



