Chart polski jaki jest i na co choruje
O czym przeczytasz w artykule:
Chart polski jaki jest i na co choruje?
Waga: ♀25-30 kg ♂28-35 kg | Wysokość w kłębie: ♀68-75 cm ♂70-80 cm
Średnia długość życia: 10-12 lat | Dojrzałość: 18 m-cy | Początek starzenia: 6 lat | Maksymalna długość życia: 15 lat
Dostępne badania genetyczne: hipertermia złośliwa (Malignant Hyperthermia MH), mielopatia zwyrodnieniowa (Degenerative Myelopathy DM), chondrodysplazja i chondrodystrofia (Chondrodysplasia CDPA and -dystrophy CDDY and IVDD risk), hiperurikozuria (Hyperurikosuria HUU/SLC), postępujący zanik siatkówki (Progressive retinal atrophy prcd-PRA).
Badania przed dopuszczeniem do hodowli
Wymagane badania:
- badanie serca wykonane przez specjalistę kardiologa,
- badanie oczu CERF.
Zalecane badania:
- badanie radiologiczne stawów łokciowych i biodrowych,
- badanie profilu tarczycy, w tym obecności autoprzeciwciał,
- ocena rzepek kolanowych.
Chart polski w skrócie
Zalety
- Wierny, lojalny i bardzo przywiązany do opiekunów
- Inteligentny, niezależny i cichy w domu
- Niezwykle szybki, zwinny i pełen energii na spacerach
- Nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji – krótka sierść, brak intensywnego linienia
- Czujny i zdystansowany wobec obcych – dobry pies stróżujący
Wady
- Potrzebuje bardzo dużo ruchu – nie nadaje się dla osób mało aktywnych
- Bywa uparty i niezależny – nie zawsze łatwy w szkoleniu
- Ze względu na silny instynkt pogoni może nie dogadywać się z mniejszymi zwierzętami
- Źle znosi samotność – przy długim pozostawaniu samemu może się frustrować
- Ma tendencję do ścigania poruszających się obiektów, co wymaga bezpiecznego ogrodzenia lub smyczy na spacerze
Wygląd charta polskiego
Chart polski to duży, mocno zbudowany pies o eleganckiej, ale wyraźnie atletycznej sylwetce. Charakteryzuje się potężną, muskularną budową i mocnym kośćcem, który odróżnia go od innych, lżejszych chartów.
Jego ciało jest lekko wydłużone, ale harmonijne, dzięki czemu zachowuje wyjątkową sprężystość i swobodę ruchów. Proporcjonalne kończyny i dobrze rozwinięta muskulatura zapewniają mu siłę, wytrzymałość oraz zdolność do dynamicznego galopu.
Głowa charta polskiego jest długa, mocna i sucha, o równoległych liniach czaszki i kufy. Kufa jest tępo zakończona, ale silna, z wyraźnie zarysowanymi szczękami. Oczy są ciemne, o migdałowym kształcie, osadzone lekko skośnie, co nadaje psu czujny i zdecydowany wyraz. Uszy są średniej wielkości, osadzone wysoko, z naturalnie miękką chrząstką, w spoczynku przylegające do głowy, a w stanie pobudzenia mogą się lekko unosić.
Szyja jest długa, mocna i dobrze umięśniona, harmonijnie przechodząca w wyraźnie zaznaczony kłąb oraz prosty, silny grzbiet. Tułów jest głęboki i szeroki, z dobrze rozwiniętą klatką piersiową i długimi, lekko wysklepionymi żebrami, co zapewnia odpowiednią pojemność płuc. Lędźwie są krótkie, silne i delikatnie wysklepione, co wpływa na sprężystość ruchu. Zad jest muskularny, nieco spadzisty, a ogon długi, gruby u nasady, naturalnie noszony nisko i wygięty w lekki sierp lub pierścień.
Kończyny są mocne, suche i długie – przednie ustawione pionowo i równolegle, tylne mocno kątowane i szerzej rozstawione niż u innych chartów, co daje psu stabilność i siłę odbicia. Łapy zwarte, owalne, z mocnymi opuszkami, przystosowane do szybkiego biegu po różnorodnym terenie.
Sierść charta polskiego jest twarda, sprężysta i gęsta, o zróżnicowanej długości – krótsza na bokach, dłuższa na zadzie, spodzie ogona i na klatce piersiowej, gdzie tworzy delikatne portki i pióro. Szata zapewnia ochronę przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Skóra jest elastyczna, przylegająca i dość gruba.
Umaszczenie dopuszczalne jest we wszystkich barwach, jednak nos i obwódki oczu muszą być ciemne, dostosowane do koloru sierści. Ruch charta polskiego jest dynamiczny, płynny i pełen siły. W spokoju może poruszać się inochodem, lecz podczas pracy jego galop staje się potężny, sprężysty i wydajny, co czyni go jednym z najszybszych i najbardziej wytrzymałych przedstawicieli chartów. Pewność siebie, siła i elegancja w ruchu sprawiają, że chart polski prezentuje się jako pies dumny, zrównoważony i stworzony do pracy w otwartym terenie. Chart polski jaki jest i na co choruje.
Charakter charta polskiego
Chart polski jaki jest i na co choruje? Chart polski to rasa o silnym, niezależnym charakterze, łącząca w sobie pierwotny instynkt łowiecki, dużą wrażliwość i przywiązanie do opiekuna. To psy dumne, świadome swojej siły, ale jednocześnie zrównoważone i spokojne w codziennym życiu. Są odważne, pewne siebie i potrafią działać samodzielnie, co wynika z ich historycznego przeznaczenia jako psów polujących bez pomocy człowieka.
Nie są uległe ani ślepo posłuszne – myślą niezależnie, a ich reakcje bywają błyskawiczne i zdecydowane. Z tego względu najlepiej odnajdują się u opiekunów doświadczonych, którzy potrafią prowadzić psa konsekwentnie, ale z wyczuciem. Chart polski jest wierny i lojalny wobec swojej rodziny, choć wobec obcych zazwyczaj zachowuje rezerwę. Nie jest agresywny bez powodu, ale potrafi być czujny i obronny, jeśli uzna, że jego terytorium lub bliscy są zagrożeni. Jego silny instynkt terytorialny sprawia, że choć nie jest typowym stróżem, może pełnić funkcję psa alarmującego.
Wrażliwość emocjonalna to cecha często niedoceniana u tej rasy – mimo niezależności chart polski mocno przywiązuje się do swojego opiekuna i źle znosi długą samotność. W domowym otoczeniu jest zwykle spokojny, opanowany i wyciszony, ale wymaga regularnej aktywności fizycznej i swobody ruchu, by zachować równowagę psychiczną. To pies, który potrzebuje przestrzeni, nie tylko dosłownie, ale i w relacji z człowiekiem – nie znosi presji ani przymusu, lecz z odpowiednim przewodnikiem tworzy głęboką, opartą na zaufaniu więź.
Ze względu na naturalną chęć pogoni za ruchomym obiektem, wymaga starannej socjalizacji i pracy nad opanowaniem instynktów, zwłaszcza w kontaktach z innymi zwierzętami. Przy odpowiednim wychowaniu dobrze dogaduje się z innymi psami, a także z dziećmi – o ile zapewni mu się spokojne, pełne szacunku środowisko. Chart polski nie jest hałaśliwy ani nadmiernie pobudliwy, ale w sytuacji zagrożenia potrafi zareagować błyskawicznie. To pies pełen godności, który nie zabiega o uwagę, ale potrafi być oddanym i niezwykle wiernym towarzyszem dla osoby, która zrozumie jego niezależny duch.
Najlepszy dom dla charta polskiego
Chart polski najlepiej czuje się w domu z dużym ogrodem lub w spokojnej, wiejskiej okolicy, gdzie ma swobodny dostęp do otwartej przestrzeni i może regularnie zaspokajać swoją potrzebę ruchu. To rasa stworzona do biegu – jego fizjologia i temperament wymagają codziennej aktywności, najlepiej na terenie, gdzie może poruszać się swobodnie, choć bezpiecznie.
Choć w teorii może przystosować się do życia w mieszkaniu, nie jest to środowisko idealne. W przypadku zamieszkiwania w bloku konieczne jest zapewnienie mu intensywnych, regularnych spacerów i możliwości galopu, inaczej pies może być sfrustrowany, nerwowy i nieszczęśliwy. Chart polski źle znosi ograniczenie przestrzeni i brak swobody – nie jest typem psa, który zadowoli się krótkim spacerem wokół osiedla.
To rasa bardzo przywiązana do swojego opiekuna, ale jednocześnie niezależna i stosunkowo dobrze znosząca krótkie okresy samotności, o ile na co dzień ma zapewniony kontakt z człowiekiem, stabilną rutynę i odpowiednie warunki bytowe. Nie powinien jednak być pozostawiany sam na wiele godzin dzień po dniu – długotrwała izolacja może wpłynąć negatywnie na jego psychikę. Chart polski najlepiej funkcjonuje u boku osoby, która potrafi uszanować jego potrzebę niezależności, ale jednocześnie buduje z nim relację opartą na zaufaniu i wzajemnym szacunku.
Prawidłowo zsocjalizowany chart polski może być dobrym towarzyszem dla rodzin z dziećmi, szczególnie starszymi i spokojnymi. Nie jest jednak typowym psem zabawowym – nie lubi chaosu ani nadmiernego hałasu. W domu, gdzie są małe dzieci, należy zachować ostrożność i nadzorować kontakty, ponieważ pies może zareagować impulsywnie, jeśli poczuje się osaczony lub zaskoczony. Jego duża siła i szybkość sprawiają, że nawet nieintencjonalne zachowanie może być zbyt gwałtowne dla drobnego dziecka. Z tego powodu najlepiej sprawdzi się w rodzinach, które potrafią zadbać o spokojne i zrównoważone relacje z psem.
Ze względu na swoje rozmiary, temperament i potrzeby, chart polski nie jest najlepszym wyborem dla osób starszych lub z ograniczoną sprawnością ruchową, chyba że mają wsparcie w codziennej opiece nad psem. To rasa wymagająca fizycznie i psychicznie – nie tyle trudna, co wymagająca świadomego i aktywnego przewodnika. Jego siła, potrzeba przestrzeni oraz szybka reakcja na bodźce mogą stanowić wyzwanie dla osób, które nie są w stanie zapewnić mu odpowiedniego prowadzenia.
Najlepszy dom dla charta polskiego to miejsce, gdzie opiekunowie są aktywni, spokojni, doświadczeni i rozumieją specyfikę rasy. To pies dla ludzi, którzy cenią niezależne, dumne psy z silnym instynktem i dużą potrzebą swobody, a jednocześnie potrafią zbudować z nimi głęboką więź bez nadmiernego podporządkowywania. Chart polski potrzebuje człowieka blisko siebie, ale nie znosi życia w zamknięciu, izolacji czy chaosie. W odpowiednim środowisku staje się wspaniałym, lojalnym i niezwykle eleganckim towarzyszem codziennego życia. Chart polski jaki jest i na co choruje.
Wzorzec: chart polski FCI Standard N° 333 / 01.10.1999
CHART POLSKI JAKI JEST I NA CO CHORUJE
- Pochodzenie: Polska
- Użytkowość: pies myśliwski, sportowy, rodzinny
- Klasyfikacja FCI: Grupa 10 Charty. Sekcja 3 Charty krótkowłose.
Bez prób pracy - Możliwość zakupu w Polsce: tak
- Cena psa z rodowodem FCI: 4500-8000 zł
FUNDACJA VET-ALERT
WESPRZYJ NASZĄ DZIAŁALNOŚĆ
Chart polski - skąd pochodzi - historia rasy
Chart polski jaki jest i na co choruje. Chart polski to jedna z najstarszych rodzimych ras psów w Polsce, której historia sięga średniowiecza. Psy o podobnej budowie, przypominające współczesne charty, pojawiały się na ziemiach polskich już w XII wieku. Wzmianki o takich psach można znaleźć w kronikach Galla Anonima, a także w dokumentach pisanych i ikonografii z epoki jagiellońskiej.
Charty polskie były szczególnie cenione przez szlachtę i magnaterię, zwłaszcza w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Używano ich głównie do polowań na zające, lisy, a także na grubą zwierzynę jak sarny czy wilki. Ich niesamowita szybkość, doskonały wzrok i odwaga sprawiały, że były nieocenionymi towarzyszami łowów. Często towarzyszyły im ogary lub psy gończe, które wypłaszały zwierzynę na otwartą przestrzeń, gdzie chart przejmował pościg. W XVIII i XIX wieku chart polski, jako symbol prestiżu i przywileju, stał się również wyznacznikiem pozycji społecznej właściciela.
Po rozbiorach Polski i utracie niepodległości polowania z chartami zostały zakazane przez władze zaborcze, co doprowadziło do stopniowego zaniku rasy. Szczególnie surowe represje dotyczyły terenów zaboru rosyjskiego, gdzie posiadanie charta bez specjalnego zezwolenia groziło karą, a psy często były konfiskowane i zabijane. Po I wojnie światowej i odzyskaniu niepodległości pojawiły się pierwsze próby odbudowy rasy, jednak druga wojna światowa ponownie doprowadziła do jej niemal całkowitego wyginięcia.
Dopiero w latach 70. XX wieku rozpoczęła się poważna rekonstrukcja rasy, głównie dzięki wysiłkom entuzjastów, wśród których szczególną rolę odegrała kynolożka i hodowczyni Wanda Milewska. Bazując na zachowanych osobnikach przypominających charta polskiego, głównie z terenów wschodniej Polski i Ukrainy, rozpoczęto systematyczny program hodowlany.
Wzorzec rasy został oficjalnie zatwierdzony przez Związek Kynologiczny w Polsce w 1981 roku, a chart polski został uznany przez Międzynarodową Federację Kynologiczną (FCI) w 1989 roku jako rasa narodowa pod numerem wzorca 333, sklasyfikowana w grupie X – charty. Do dziś rasa ta nie została uznana przez American Kennel Club (AKC), choć pojedyncze osobniki są znane poza Europą i spotykane m.in. w USA jako unikatowe psy myśliwskie i psy do towarzystwa dla koneserów.
Użytkowość rasy
Chart polski to pierwotnie pies myśliwski, od wieków wykorzystywany do polowań na otwartym terenie. Jego głównym zadaniem było ściganie zwierzyny z wykorzystaniem wzroku, a nie węchu – dlatego należy do grupy chartów, czyli psów gończych polujących „na oko”. W przeszłości towarzyszył polskiej szlachcie w łowach na zające, lisy, sarny, a nawet wilki. Dzięki imponującej szybkości, sile oraz odwadze potrafił samodzielnie obalić dużą zwierzynę i utrzymać ją do momentu przybycia myśliwego.
Chart polski wyróżniał się nie tylko zdolnościami łowieckimi, ale także wyjątkową odpornością na trudne warunki terenowe i klimatyczne, co czyniło go niezastąpionym w rozległych stepowych krajobrazach wschodniej Polski. Obecnie, ze względu na zmianę przepisów łowieckich i zakaz używania chartów do polowań w Polsce, jego użytkowość uległa przekształceniu.
Chart polski sprawdza się jako pies sportowy – doskonale radzi sobie w wyścigach chartów, coursingu i innych dyscyplinach wymagających szybkości i zwinności. Coraz częściej pełni też rolę psa rodzinnego, choć ze względu na niezależność i instynkt pogoni wymaga doświadczonego i konsekwentnego opiekuna. To pies, który najlepiej czuje się w otwartej przestrzeni i w aktywnym trybie życia – potrzebuje regularnego ruchu, wyzwań i kontaktu z naturą. Chart polski to rasa o wyjątkowej elegancji, sile i charakterze, która zachowuje swoje pierwotne cechy użytkowe, nawet jeśli dziś rzadziej pełni swoją tradycyjną rolę. Chart polski jaki jest i na co choruje.
Predyspozycje chartów polskich do chorób
Choroby zębów
Jaki jest i na co choruje chart polski? Choroby zębów to jeden z najczęstszych problemów przewlekłych u zwierząt domowych, które nie mają regularnie szczotkowanych zębów. Na zębach początkowo zalegają resztki jedzenia, następnie na widocznych częściach zębów odkłada się kamień nazębny i prowadzi do infekcji dziąseł i korzeni zębów.
Jeśli nie zapobiegniesz chorobom zębów na początku regularnie usuwając resztki jedzenia, to trzeba będzie leczyć bardziej zaawansowane stadia choroby, co będzie Ciebie znacznie droższe. W ciężkich przypadkach pies może stracić zęby, a w wyniku przewlekłej infekcji zębów jest narażony na uszkodzenie narządów wewnętrznych. Poza tym, będzie milszym towarzyszem, jeśli nie powala wszystkich swoim śmierdzącym psim oddechem!
Infekcje
Charty polskie są podatne na infekcje bakteryjne i wirusowe – tak samo, jak psy innych ras. Najważniejsze choroby zakaźne to: z parwowiroza, wścieklizna i nosówka.
Wielu z tych infekcji można zapobiec poprzez szczepienia, które powinny być dostosowane do chorób występujących w danym regionie, wieku i innych czynników.
Otyłość
Otyłość może być poważnym problemem zdrowotnym u chartów polskich. Jest to poważna choroba, która może powodować lub nasilać problemy ze stawami, zaburzenia metaboliczne i trawienne, powodować ból i sprzyjać chorobom serca.
Chociaż kuszące jest dawać jedzenie za każdym, gdy pupil popatrzy na ciebie błagalnie, pamiętaj, że lepiej jest go przytulić lub zabrać na spacer niż po kryjomu dokarmiać. On poczuje się lepiej i Ty też!
Pasożyty
Chart polski narażony jest na pasożyty wewnętrzne i zewnętrzne, takie jak: tęgoryjce, glisty, nicienie sercowe, włosogłówki, pchły, kleszcze i inne. Niektóre z tych pasożytów mogą zostać przeniesione na Ciebie lub członka Twojej rodziny i stanowią poważny problem dla wszystkich.
W przypadku psa pasożyty te mogą powodować ból, dyskomfort, a nawet śmierć, dlatego ważne jest, regularne badanie i profilaktyczne odrobaczanie.
Kastracja
Kastracja to chirurgiczne usunięcie jajników i zwykle macicy u samic, a u samców chirurgiczne usunięcie jąder. Kastracja zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia niektórych rodzajów nowotworów i eliminuje możliwość zajścia w ciążę przez zwierzę lub spłodzenia niechcianych szczeniąt.
Wykonanie tej operacji pozwala wykorzystać sytuację, gdy zwierzę jest w znieczuleniu, aby zidentyfikować i zaradzić niektórym chorobom, które mogą się w przyszłości rozwinąć, np. prześwietlenie stawów lub usunięcie przetrwałego zęba.
Zdrowie
Chart polski to rasa generalnie zdrowa i odporna, wyhodowana z myślą o pracy w trudnych warunkach terenowych i klimatycznych. Dzięki naturalnej selekcji psy te zachowały dobre proporcje ciała i silny układ ruchu, choć jak u wszystkich dużych psów, należy kontrolować stan stawów i unikać przeciążeń w okresie wzrostu.
Poza tym nie ma dostatecznej ilości badań i statystyk, mogących jednoznacznie przyporządkować im skłonność do konkretnych schorzeń. Wśród chorób z predyspozycją wymienia się przede wszystkim te, do których predysponowane są rasy z nimi spokrewnione.
Charakterystyczne cechy fizjologiczne
Hormony tarczycy: charty polskie, podobnie jak inne charty mają niższy zakres prawidłowych stężeń hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) w porównaniu do innych ras.
Nadwrażliwość na leki
Nadwrażliwość na środki anestetyczne (barbiturany): charty polskie, podobnie jak inne rasy chartów, wykazują nadwrażliwość na barbiturany – środki znieczulające, które mogą u nich powodować poważne działania niepożądane, w tym zaburzenia oddychania i krążenia. Wynika to ze specyficznego metabolizmu wątrobowego oraz niewielkiej ilości tkanki tłuszczowej, co wpływa na spowolnione wydalanie tych leków. Rekomendowanymi środkami do indukcji znieczulenia u tej rasy są propofol oraz kombinacja ketaminy z diazepamem, które charakteryzują się bezpieczniejszym profilem farmakokinetycznym i krótszym czasem wybudzania. Bezpieczną i zalecaną metodą znieczulenia jest zastosowanie znieczulenia wziewnego, najlepiej z użyciem izofluranu.
Choroby dziedziczne
Dysplazja stawów biodrowych DSB: dziedziczna, wielogenowa choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych, której może towarzyszyć stan zapalny. Dysplazja stawów biodrowych to przewlekła, postępująca choroba układu kostno-stawowego, polegająca na nieprawidłowym ukształtowaniu panewki stawu biodrowego i głowy kości udowej. W wyniku niewłaściwego dopasowania elementów stawu dochodzi do ich nadmiernego tarcia, co prowadzi do stopniowego uszkadzania chrząstki stawowej, bólu, stanu zapalnego oraz rozwoju zmian zwyrodnieniowych. Choroba może objawiać się niechęcią do ruchu, sztywnością, kulawizną, a nawet atrofią mięśni tylnych kończyn – szczególnie po wysiłku lub w chłodne dni. Chart polski nie jest objęty programem CHIC i OFA nie prowadzi statystyk dla tej rasy.
Dysplazja stawów łokciowych: wielogenowe, dziedziczne schorzenie, dotyczące stawów łokciowych. polegające na nieprawidłowym wykształceniu powierzchni stawowych stawów łokciowych. W tym schorzeniu wyróżniamy: niepołączony wyrostek łokciowy dodatkowy (UAP), fragmentacja przyśrodkowego wyrostka dziobiastego (FCP), osteochondroza (OCD) oraz niedopasowanie powierzchni stawowych (EI). Dysplazja może powodować ból, sztywność stawów i kulawiznę. Towarzyszący jej stan zapalny może prowadzić do zwyrodnienia tych stawów. Chart polski nie jest objęty programem CHIC i OFA nie prowadzi statystyk dla tej rasy.
Zwichnięcie rzepki: dziedziczna, wielogenowa, wrodzona wiotkość więzadeł rzepki. Może prowadzić do zwichnięcia rzepki, kulawizny oraz zwyrodnienia stawu kolanowego. W przypadku pojawienia się objawów klinicznych, takich jak ból czy trudności w poruszaniu się, wskazane jest leczenie chirurgiczne. Chart polski nie jest objęty programem CHIC i OFA nie prowadzi statystyk dla tej rasy.
Predyspozycje do chorób
Dotyczące jamy ustnej i zębów
Kamień nazębny: choroby zębów to najczęstszy, chroniczny problem u zwierząt domowych, dotykający 80% wszystkich psów powyżej drugiego roku życia.
Dotyczące narządów zmysłów: wzrok
Niewiele rzeczy ma tak dramatyczny wpływ na jakość życia Twojego psa, jak prawidłowe funkcjonowanie jego oczu.
Dwurzędowość rzęs: wada rozwojowa, polegająca na obecności dodatkowego, podrażniającego rogówkę i spojówki, rzędu rzęs przy wewnętrznej krawędzi wolnego brzegu powiek. Może prowadzić wtórnie do owrzodzeń rogówki.
Przetrwała błona źreniczna: to pozostałość płodowej struktury, która nie uległa całkowitej resorpcji po urodzeniu. Występuje w postaci cienkich nici łączących różne elementy przedniego odcinka oka — najczęściej tęczówkę z tęczówką, rzadziej z rogówką lub soczewką, a niekiedy przybiera formę większych pasm tkanki w przedniej komorze oka. Choć postać ograniczająca się do połączeń między częściami tęczówki zwykle nie wpływa na widzenie i uznawana jest za niegroźną, to zmiany obejmujące rogówkę lub soczewkę mogą prowadzić do znacznego pogorszenia wzroku, a nawet do przejściowej lub trwałej ślepoty. U chartów polskich występuje w postaci połączenia tęczówki z tęczówką (iris to iris).
Anomalia oczu collie / hipoplazja naczyniówki: to wrodzona wada rozwojowa oka, która może sporadycznie występować u chartów polskich. Choroba polega na nieprawidłowym rozwoju naczyniówki – warstwy naczyniowej znajdującej się pomiędzy siatkówką a twardówką oka. U psa z tą wadą naczyniówka jest zbyt cienka lub jej części całkowicie brakuje, co prowadzi do niedokrwienia siatkówki i upośledzenia funkcji wzroku. W łagodniejszych przypadkach choroba może nie powodować zauważalnych objawów i pozostaje niewykryta bez badania okulistycznego. W cięższych formach może dojść do krwotoków wewnątrzgałkowych, odwarstwienia siatkówki, a nawet całkowitej ślepoty. Choroba jest dziedziczona w sposób autosomalnej recesywnej. Oznacza to, że objawy kliniczne pojawiają się tylko u psów, które odziedziczyły wadliwy gen od obojga rodziców. Schorzenie diagnozuje się za pomocą badania oftalmoskopowego, zwykle u szczeniąt w wieku od 6 do 8 tygodni – późniejsze pigmentowanie siatkówki może maskować zmiany i utrudniać rozpoznanie. Nie istnieje leczenie przyczynowe tej wady, dlatego kluczowe znaczenie ma odpowiedzialna hodowla i eliminowanie nosicieli z dalszego rozmnażania.
Zwyrodnienie ciała szklistego: jest to proces upłynnienia żelu szklistego w oku, który może prowadzić do odwarstwienia siatkówki, a w konsekwencji do całkowitej ślepoty. W zaawansowanej postaci część zdegenerowanego ciała szklistego może przemieścić się do przedniej komory oka – przestrzeni między rogówką a tęczówką – co jest zjawiskiem patologicznym i potencjalnie groźnym dla wzroku psa. Obecność fragmentów ciała szklistego w przedniej komorze może prowadzić do mechanicznego podrażnienia rogówki, stanu zapalnego naczyniówki, zwiększenia ciśnienia wewnątrzgałkowego i wtórnej jaskry. Objawy kliniczne mogą obejmować zamglenie oka, pogorszenie widzenia, nadmierne łzawienie, zaczerwienienie, mrużenie oka, a czasem nawet ból. Rozpoznanie stawia się na podstawie badania okulistycznego z użyciem lampy szczelinowej i oftalmoskopu, a w trudniejszych przypadkach – również przy pomocy USG gałki ocznej. Leczenie zależy od stopnia zaawansowania zmian – w łagodniejszych przypadkach stosuje się leczenie zachowawcze (krople przeciwzapalne, obniżające ciśnienie), natomiast w przypadkach grożących jaskrą lub uszkodzeniem struktur oka – konieczne może być leczenie chirurgiczne.
Szczelina tarczy nerwu wzrokowego: to wrodzona wada rozwojowa oka, polegająca na niepełnym zamknięciu szczeliny ocznej w okresie embrionalnym, co prowadzi do ubytku w strukturze tarczy nerwu wzrokowego. Ubytki te mogą mieć różny rozmiar i kształt – od niewielkich, klinicznych zmian po głębokie wklęśnięcia, które znacząco wpływają na jakość widzenia. Zmiana ta najczęściej dotyczy jednej gałki ocznej, choć może być też obustronna. W badaniu okulistycznym szczelina tarczy widoczna jest jako głęboka, nieregularna szczelina lub zagłębienie w obrębie tarczy nerwu wzrokowego, najczęściej w jej dolnej części. Objawy kliniczne zależą od wielkości i lokalizacji zmiany. W łagodnych przypadkach pies może nie wykazywać żadnych objawów, a wada zostaje wykryta przypadkowo podczas rutynowego badania oczu. W cięższych postaciach może dochodzić do znacznego pogorszenia wzroku, ślepoty w jednym lub obu oczach, a także do powikłań takich jak wtórne odwarstwienie siatkówki lub jaskra. Diagnostyka opiera się na oftalmoskopowym badaniu dna oka, a w razie wątpliwości – również na badaniu USG gałki ocznej lub tomografii. Psy ze szczeliną tarczy nerwu wzrokowego nie powinny być używane do hodowli, ponieważ wada ta ma prawdopodobne podłoże genetyczne, choć mechanizm dziedziczenia nie został jeszcze jednoznacznie określony.
Zaćma: jest schorzeniem, które prowadzi do zmętnienia soczewki oka, co może powodować stopniowe pogarszanie się wzroku, a w cięższych przypadkach prowadzić do całkowitej utraty zdolności widzenia.
Dotyczące przewodu pokarmowego, wątroby i trzustki
Rozszerzenie i skręt żołądka: wielogenowa wada dziedziczna, zwykle występująca u psów z głębokimi klatkami piersiowymi. Choroba polega na nadmiernym wypełnieniu gazem żołądka, który może ulec skręceniu. Skręcenie odcina dopływ krwi do żołądka, a czasami do śledziony. Nieleczona choroba szybko prowadzi do śmierci, czasami w ciągu zaledwie 30 minut. Chory pies może wymiotować lub próbować wymiotować, zachowywać się niespokojnie, mieć powiększony brzuch lub leżeć w pozycji do modlitwy (przednie łapy opuszczone, tylne do góry). Leczenie polega na próbie sondowania w celu upuszczenia gazu lub na operacyjnym odkręceniu żołądka. Czasem konieczne jest usunięcie śledzony. Niezbędne jest przyszycie żołądka, które zapobiegnie nawrotom. U psów rasy chart polski choroba ta występuje ze zwiększoną częstotliwością, co może wynikać z budowy anatomicznej (głęboka klatka piersiowa) i predyspozycji genetycznych.
Dotyczące serca i układu krążenia
Kardiomiopatia rozstrzeniowa: to poważne, postępujące schorzenie mięśnia sercowego, które może wystąpić również u chartów polskich – zwłaszcza u psów starszych i intensywnie użytkowanych. Mimo że rasa ta nie jest klasyfikowana jako szczególnie predysponowana do tej choroby, coraz częściej obserwuje się przypadki DCM w populacji polskich chartów, szczególnie u psów użytkowanych sportowo lub obciążonych genetycznie. Choroba polega na rozciągnięciu i osłabieniu ścian serca, co prowadzi do pogorszenia jego kurczliwości, niewydolności krążeniowej i zaburzeń rytmu. Objawy rozwijają się stopniowo i często bywają przez długi czas niezauważone. Pies może wykazywać obniżoną tolerancję wysiłku, szybkie męczenie się, trudności w oddychaniu, suchy kaszel, spadek apetytu, ospałość, a w zaawansowanych przypadkach – omdlenia, powiększenie brzucha (wodobrzusze) oraz zapaść krążeniową. W niektórych przypadkach dochodzi do nagłego zgonu sercowego, będącego skutkiem arytmii komorowej. Kardiomiopatia rozstrzeniowa może mieć podłoże genetyczne, ale także być wtórna do przewlekłych stanów zapalnych, chorób zakaźnych lub przeciążeń treningowych – szczególnie u psów użytkowanych w sposób intensywny i bez kontroli wydolnościowej. W przypadku chartów polskich istotną rolę mogą odgrywać zarówno czynniki dziedziczne, jak i środowiskowe – rasa ta posiada duże serce i wysoką wydolność fizyczną, co paradoksalnie może maskować pierwsze objawy choroby. U chartów polskich szczególnie ważne jest regularne monitorowanie stanu serca – zwłaszcza u psów starszych, intensywnie pracujących lub pochodzących z linii, w których występowały choroby kardiologiczne. Profilaktyczne badania kardiologiczne (ECHO i EKG raz do roku) są rekomendowane jako element świadomej opieki nad tą rasą.
Zaburzenia neurologiczne
Porażenie krtani: to poważne schorzenie neurologiczne, które może wystąpić również u chartów polskich, choć nie jest częstą przypadłością tej rasy. Zdecydowanie częściej diagnozuje się je u innych dużych psów, w tym wyścigowych chartów, takich jak greyhoundy. Jednak ze względu na podobną budowę anatomiczną i fizjologiczne predyspozycje, chart polski – szczególnie w podeszłym wieku – może również zachorować na to schorzenie. Choroba polega na osłabieniu lub całkowitym unieruchomieniu mięśni odpowiedzialnych za ruchomość chrząstek krtani, co jest spowodowane uszkodzeniem nerwu krtaniowego wstecznego. W efekcie chrząstki nie unoszą się prawidłowo podczas wdechu, a wejście do tchawicy pozostaje częściowo zablokowane. To z kolei utrudnia przepływ powietrza i powoduje szereg objawów klinicznych. Do najczęstszych należą: chrapliwy lub świszczący oddech (szczególnie podczas wysiłku), zmiana tonu szczekania, szybka męczliwość, kaszel, duszność, a w ciężkich przypadkach – sinica, utrata przytomności, a nawet ryzyko śmierci na skutek niedotlenienia. W chartów polskich może wystąpić postać charakterystyczna dla psów w starszym wieku, postać znana jako GOLPP (Geriatric Onset Laryngeal Paralysis Polyneuropathy), która bywa powiązana z uogólnionym zwyrodnieniem nerwowym i postępującą polineuropatią. Diagnoza opiera się przede wszystkim na badaniu laryngoskopowym pod lekką sedacją, podczas którego lekarz ocenia ruchomość chrząstek krtani. Dodatkowo wykonuje się badania obrazowe i neurologiczne, aby wykluczyć inne przyczyny niedowładu. Leczenie zależy od stopnia zaawansowania choroby. W łagodnych przypadkach zaleca się unikanie stresu, wysokich temperatur i intensywnego wysiłku fizycznego, a także stosowanie leków przeciwzapalnych lub przeciwlękowych. W cięższych przypadkach konieczna bywa operacyjna plastyka chrząstek krtani, która pozwala otworzyć drogi oddechowe i znacząco poprawić komfort życia psa. U chartów polskich, które są aktywne i mają wydłużone górne drogi oddechowe, objawy porażenia krtani mogą rozwijać się stopniowo i być początkowo mało zauważalne.
Żywienie i pielęgnacja
Pielęgnacja
Pielęgnacja sierści: krótka, gęsta i twardawa sierść charta polskiego nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji, jednak regularne szczotkowanie co kilka dni pomaga usunąć martwy włos i kurz, a także wspiera zdrowie skóry.
- Czesanie: ze względu na krótki i przylegający włos, najlepsze efekty daje użycie gumowej rękawicy, szczotki z miękkiego włosia lub specjalnej rękawicy z mikrogumy. Regularne czesanie nie tylko poprawia wygląd sierści, ale też wspomaga krążenie i pozwala wcześnie zauważyć ewentualne zmiany skórne.
- Strzyżenie i trymowanie: chart polski nie wymaga strzyżenia ani trymowania – jego naturalna, krótka okrywa włosowa nie wymaga korekty.
- Kąpiele: chart polski nie wymaga częstych kąpieli – wystarczy myć go w razie potrzeby, na przykład po zabrudzeniu w terenie. Należy stosować delikatne szampony przeznaczone dla psów o krótkiej sierści, by nie zaburzyć naturalnej bariery ochronnej skóry.
Pielęgnacja zębów: zęby charta polskiego powinny być szczotkowane codziennie lub przynajmniej kilka razy w tygodniu, aby zapobiec odkładaniu się kamienia nazębnego, zapaleniom dziąseł i nieprzyjemnemu zapachowi z jamy ustnej.
Pielęgnacja uszu: ze względu na budowę uszu – cienkie, opadające i przylegające do głowy małżowiny – wymagają one regularnej kontroli i czyszczenia, aby zapobiec stanom zapalnym.
Systematyczna higiena zapobiega zaleganiu woskowiny, namnażaniu bakterii i rozwojowi stanów zapalnych.
Pielęgnacja oczu: oczy charta polskiego należy przemywać w razie potrzeby letnią przegotowaną wodą lub specjalnym płynem okulistycznym. Regularne przeglądanie spojówek i kącików oka pozwala wcześnie wykryć ewentualne podrażnienia lub infekcje.
Pielęgnacja pazurów: pazury należy kontrolować co 2–3 tygodnie i w razie potrzeby skracać, aby uniknąć ich przerostu, bolesności oraz zaburzeń chodu.
Żywienie
- Wymaga zbilansowanej, pełnoporcjowej karmy, która zaspokoi jego potrzeby i będzie dostosowana do wieku i trybu życia.
- Może mieć nadmierny apetyt, dlatego należy kontrolować ilość spożywanej karmy i wagę psa.
- Można stosować gotowe karmy komercyjne lub żywić go w sposób tradycyjny.
Dołącz do grupy świadomych opiekunów
Ciekawostki o rasie
- Chart polski to silny i szybki pies myśliwski, ceniony za wytrzymałość, niezależność i lojalność wobec opiekuna.
- Rasa wyróżnia się smukłą, elegancką sylwetką i potrzebuje dużo ruchu oraz aktywności na świeżym powietrzu.
- Synonimy nazw rasy: Polish Greyhound
- Rejestry: AKC, UKC, FCI, CKC, KCGB (Związek Kynologiczny Wielkiej Brytanii), ANKC (Australian National Kennel Club), NKC (National Kennel Club).
Chart polski jaki jest i na co choruje – opracowane na podstawie:
- Ackerman L. The Genetic Connection: A Guide to Health Problems in Purebred Dogs. Second edition. AAHA Press; 2011.
- Bell JS, Cavanagh KE, Tilley LP, Smith FW. Veterinary medical guide to dog and cat breeds. Jackson, Wyoming. Teton New Media; 2012.
- Gough A, Thomas A. Breed Predispositions to Disease in Dogs and Cats. 2nd Edition. Wiley-Blackwell; 2010.
- Crook A, Dawson S, Cote E, MacDonald S, Berry J. Canine Inherited Disorders Database [Internet]. University of Prince Edward Island. 2011.
- Breed Specific Health Concerns [Internet]. American Kennel Club Canine Health Foundation, Inc. [cited 2013 Apr 11]. Available from: http:/www.akcchf.org/canine-health/breed-specific-concerns/
- Lowell Ackerman Pet-specific care for the veterinary team
- Wybrane wrodzone wady rozwojowe i choroby dziedziczne u psów i kotów pod redakcją prof. dr hab. Antoniego Schollenbergera
- Kompendium lekarza weterynarii i hodowcy. Psy Rasowe pod redakcją Michała Ceregrzyna
- https://ofa.org/chic-programs/browse-by-breed/
- https://www.acvo.org/
- https://basepaws.com/dog-breeds/polish-greyhound



