Opis rasy i skłonność do chorób border collie
O czym przeczytasz w artykule:
Opis rasy i skłonność do chorób border collie.
Waga: ♀12-19 kg ♂14-20 kg | Wysokość w kłębie: ♀46-53 cm ♂48-56 cm
Średnia długość życia: 12-14 lat | Dojrzałość: 15 m-cy | Początek starzenia: 7 lat | Maksymalna długość życia: 18 lat
Dostępne badania genetyczne: hipertermia złośliwa, hiperurikozuria, mielopatia degeneratywna,hiperurikozuria, lipofuscynoza neuroceroidalna, jaskra i goniodysgeneza, zespół uwięźniętych neutrofili, zespół Imerslund-Gräsbeck, anomalia oczu collie, neuropatia czuciowa, zespół Raine, defekt genu MDR1/nadwrażliwość na iwermektynę, miotonia wrodzona, przedwczesna utrata słuchu.
Badania
Wymagane badania obejmują:
- prześwietlenie stawów biodrowych,
- pełne badanie oczu metodą CERF (corocznie do ukończenia 7. roku życia).
Badania opcjonalne obejmują:
- prześwietlenie stawów łokciowych i barkowych,
- profil tarczycowy z uwzględnieniem obecności autoprzeciwciał,
- test BAER w kierunku głuchoty,
- ocenę wrodzonych wad serca,
- testy genetyczne na obecność CEA/CH, NCL i TNS.
Dodatkowo zaleca się ocenę rzepek kolanowych oraz wykonanie testu moczu na obecność metylomalonowej kwasicy (methylmalonic aciduria).
Border collie w skrócie
Zalety
- Jest niezwykle inteligentny i szybko się uczy.
- Ma ogromny zapał do pracy i jest pełen energii.
- Uwielbia wykonywać zadania i być zajęty, co czyni go wszechstronnym psem użytkowym i rodzinnym.
- Jest lojalny wobec opiekuna i przywiązuje się do rodziny.
- Świetnie sprawdza się w sportach kynologicznych, takich jak agility i obedience.
Wady
- Bywa niezależny, co wymaga konsekwentnego wychowania.
- Jest wrażliwy i może być nadwrażliwy na hałas, co wymaga delikatnego podejścia.
- Potrzebuje bardzo dużo ruchu oraz zajęć umysłowych, a ich brak może prowadzić do problemów behawioralnych.
- Jego wysoka energia i potrzeba zajęć mogą być wyzwaniem dla mniej aktywnych opiekunów.
Wygląd border collie
- Border collie to pies średniej wielkości o proporcjonalnej, harmonijnej budowie, która doskonale łączy siłę, zwinność i wytrzymałość.
- Głowa border collie jest proporcjonalna do reszty ciała, o czystych liniach i umiarkowanie szerokiej czaszce. Stop jest wyraźny, ale niezbyt ostry, a kufa zwęża się ku nosowi.
- Oczy są średniej wielkości, owalne i szeroko rozstawione. Kolor oczu jest zazwyczaj brązowy, ale u odmian merle spotyka się oczy niebeskie (jedno lub oboje).
- Uszy są średniej wielkości, osadzone umiarkowanie wysoko. Mogą być wzniesione, półwzniesione lub opadające, zawsze bardzo ruchliwe.
- Tułów border collie jest umiarkowanie długi, z mocnym, prostym grzbietem i dobrze związanymi lędźwiami.
- Kończyny przednie są proste, łopatki są długie i skośne, co zapewnia swobodę ruchu.
- Kończyny tylne są mocno umięśnione, z dobrze zaznaczonymi kątami stawów biodrowych, kolanowych i skokowych.
- Ogon jest nisko osadzony, długi, sięgający co najmniej do stawu skokowego. W spoczynku noszony swobodnie, w ruchu unosi się, ale nigdy ponad linię grzbietu. Na końcu lekko zakrzywiony, co dodaje psu elegancji.
- Sierść border collie jest gęsta, odporna na warunki atmosferyczne, z miękkim podszerstkiem. Szata może być średniej długości lub krótka, prosta lub lekko falista, szczególnie obfita na szyi, gdzie tworzy charakterystyczny kołnierz.
- Umaszczenie jest różnorodne – najczęściej czarno-białe, ale dopuszczalne są także trójkolorowe, merle, czekoladowe, czerwone, pręgowane czy niebieskie. Białe znaczenia nigdy nie powinny dominować.
- Ruch border collie jest płynny, swobodny i wydajny. Pies porusza się z lekkością, a jego łapy zbliżają się ku linii środkowej przy zwiększeniu prędkości.
Charakter border collie
Opis rasy i skłonność do chorób border collie. Border collie charakteryzuje się dużym temperamentem, żywiołowością i pasją do pracy.
Jest wesoły, pogodny, ruchliwy i towarzyski, a jednocześnie niezwykle inteligentny i chętny do nauki.
To rasa wyjątkowo aktywna, która potrzebuje codziennej dawki zarówno fizycznego ruchu, jak i mentalnych wyzwań, aby zachować zdrowie i równowagę.
Silny instynkt pasterski sprawia, że border collie próbuje zaganiać wszystko, co się rusza: ptaki, dzieci, rowery czy samochody. Może to stanowić problem podczas spacerów, zwłaszcza jeśli nie zapewni mu się odpowiedniego szkolenia. Z tego powodu pies ten wymaga konsekwentnego prowadzenia i cierpliwości ze strony opiekuna.
Border collie jest bardzo lojalny i oddany rodzinie, ale bywa niezależny. Może być wrażliwy na ton głosu lub negatywne emocje, dlatego najlepiej reaguje na łagodne, ale stanowcze podejście.
Świetnie współpracuje z osobami aktywnymi, które są w stanie poświęcić mu czas i zaangażowanie.
Dzięki swojej inteligencji i wytrwałości border collie doskonale sprawdza się w różnych dyscyplinach sportowych, takich jak agility, obedience czy flyball.
Jest także idealnym partnerem w pracy na gospodarstwie czy w służbach ratowniczych.
To pies, który potrzebuje celów i zadań, aby być szczęśliwy. Chociaż border collie jest towarzyski, może być nieco zdystansowany wobec obcych. Z tego względu ważna jest wczesna socjalizacja, aby zapewnić mu pewność siebie w różnych sytuacjach.
Najlepszy dom dla border collie
Wbrew powszechnej opinii nie nadaje się na typowego ulubieńca rodziny.
Ma specyficzne potrzeby i wysokie wymagania. Musi mieć zapewnioną dużą ilość ruchu, połączoną z ćwiczeniami i zabawą. Najszczęśliwszy jest, gdy stawia się przed nim nowe wyznania. Uwielbia biegać, a jego wytrzymałość sprawia, że najchętniej pracowałby 24 godziny na dobę.
Idealny dom dla border collie to miejsce, gdzie pies ma dostęp do rozległego terenu, takiego jak wiejska posesja, gospodarstwo rolne lub dom z dużym ogrodem, w którym będzie mógł swobodnie biegać i eksplorować.
W mieszkaniu miejskim również mogą sobie poradzić, pod warunkiem, że właściciele zapewnią im regularne, intensywne spacery oraz czas na ćwiczenia i zabawy. Dom z aktywnymi właścicielami, którzy są gotowi poświęcić czas na codzienną pracę z psem, to idealne środowisko dla tej rasy.
Border collie mocno przywiązują się do swoich opiekunów, dlatego potrzebują bliskiego kontaktu z ludźmi, z którymi mogą współpracować i spędzać czas.
Osoby o siedzącym trybie życia lub nieposiadające wystarczającej ilości czasu na zaspokajanie potrzeb ruchowych i umysłowych tej rasy mogą mieć trudności w zapewnieniu im odpowiednich warunków.
Dla osób starszych, opieka nad border collie może być trudna, szczególnie jeśli nie są one w stanie zapewnić psu odpowiedniej ilości ruchu i aktywności.
Border collie to psy, które wymagają codziennych, intensywnych spacerów, biegania i zabaw, a brak takiej aktywności może prowadzić do problemów behawioralnych, takich jak nadmierne szczekanie czy destrukcyjne zachowania.
Border collie może być dobrym wyborem dla rodzin ze starszymi dziećmi, które są już odpowiedzialne i rozumieją potrzeby zwierzęcia, mogą cieszyć się z posiadania tak energicznego i inteligentnego psa. W przypadku młodszych dzieci problematyczna może być skłonność bordera do zaganiania, co objawia się podszczypywaniem lub próbą kontrolowania ruchów dzieci, co może być stresujące zarówno dla psa, jak i dla rodziny. Dlatego ważne jest, aby border collie w domu z dziećmi był odpowiednio szkolony i socjalizowany od wczesnych lat.
Wzorzec: border collie FCI Standard N° 297 / 24.06.1984
Opis rasy i skłonność do chorób border collie.
- Pochodzenie: Wielka Brytania
- Użytkowość: Pies owczarski
- Klasyfikacja FCI: Grupa 1 Psy pasterskie i zaganiające . Sekcja 1 Psy pasterskie
Obowiązują próby pracy - Możliwość zakupu w Polsce: tak.
- Cena psa z rodowodem FCI: 1500-5000 zł.
FUNDACJA VET-ALERT
WESPRZYJ NASZĄ DZIAŁALNOŚĆ
Border collie - skąd pochodzi - historia rasy
Border collie to rasa psa, której korzenie sięgają pogranicza Anglii i Szkocji, a dokładniej regionu Border, od którego wzięła swoją nazwę.
Przodkowie border collie to prawdopodobnie różnorodne psy pasterskie, które były używane do pilnowania stad w regionie pogranicza. Mówi się, że rasa ta ukształtowała się w wyniku skrzyżowania różnych typów psów przywiezionych na wyspy brytyjskie przez Celtów oraz Rzymian.
Owczarze potrzebowali psów, które były nie tylko szybkie i silne, ale przede wszystkim inteligentne i posłuszne. Przez wieki psy te były selektywnie hodowane pod kątem swoich umiejętności pracy ze zwierzętami, a nie wyglądu, co doprowadziło do rozwoju rasy, jaką znamy dzisiaj.
Nazwa border collie została po raz pierwszy użyta w 1915 roku przez Jamesa Reida, sekretarza International Sheep Dog Society. „Collie” to tradycyjne określenie psów pasterskich w Szkocji, a „border” odnosi się do regionu pogranicza Anglii i Szkocji, gdzie psy te były szczególnie popularne.
W XIX wieku zaczęto zwracać większą uwagę na formalne szkolenie psów pasterskich. Jednym z najbardziej wpływowych przedstawicieli rasy był pies o imieniu Old Hemp, urodzony w 1893 roku. Hemp był niezwykle utalentowanym psem pasterskim i stał się ojcem wielu szczeniąt, które przyczyniły się do ukształtowania współczesnej linii border collie. Jego zdolność do cichego i kontrolowanego pilnowania owiec, bez użycia nadmiernego szczekania, stała się wzorcem dla rasy.
Rasa border collie oficjalnie została uznana dopiero w 1976 roku w Anglii oraz w 1996 roku w Stanach Zjednoczonych.
Użytkowość rasy
Border collie to rasa psów pasterskich o wyjątkowych cechach użytkowych, szczególnie ceniona za swoją inteligencję, szybkość oraz zdolność do pracy z człowiekiem.
Ich instynkt pasterski jest silnie rozwinięty, co czyni je idealnymi do zarządzania stadami owiec, gdzie używają charakterystycznego wzroku („eye”) do kontrolowania zwierząt.
Psy te cechuje duża zwinność, szybkość i wytrzymałość, co sprawia, że są efektywne nawet w trudnych warunkach terenowych. Są również niezwykle posłuszne i łatwo się uczą, co czyni je doskonałymi w sportach kynologicznych, takich jak agility, obedience i frisbee, gdzie dominują dzięki swojej precyzji i refleksowi.
Border Collie są także wykorzystywane w służbach ratunkowych, gdzie ich zdolność do wykrywania zapachów i odnajdywania osób w trudnym terenie odgrywa kluczową rolę. Psy tej rasy wykorzystywane są także do wykrywania narkotyków i materiałów wybuchowych.
Rasa ta jest również coraz częściej stosowana jako psy terapeutyczne i asystujące, ze względu na swoją łatwość w nauce oraz wrażliwość na potrzeby ludzi.
Border collie wymagają jednak intensywnej stymulacji zarówno fizycznej, jak i umysłowej, co czyni je rasą wymagającą odpowiedzialnego podejścia. Właściwie użytkowane, stają się niezastąpionymi pomocnikami w wielu dziedzinach życia, od pracy ze zwierzętami po zaawansowane zadania w służbach ratunkowych i sportach kynologicznych. Opis rasy i skłonność do chorób border collie.
Predyspozycje border collie do chorób
Ogólne informacje zdrowotne
Choroby zębów
Opis rasy i skłonność do chorób border collie. Choroby zębów to jeden z najczęstszych problemów przewlekłych u zwierząt domowych, które nie mają regularnie szczotkowanych zębów. Na zębach początkowo zalegają resztki jedzenia, następnie na widocznych częściach zębów odkłada się kamień nazębny i prowadzi do infekcji dziąseł i korzeni zębów.
Jeśli nie zapobiegniesz chorobom zębów na początku regularnie usuwając resztki jedzenia, to trzeba będzie leczyć bardziej zaawansowane stadia choroby, co będzie Ciebie znacznie droższe. W ciężkich przypadkach pies może stracić zęby, a w wyniku przewlekłej infekcji zębów jest narażony na uszkodzenie narządów wewnętrznych. Poza tym, będzie milszym towarzyszem, jeśli nie powala wszystkich swoim śmierdzącym psim oddechem!
Infekcje
Border collie są podatne na infekcje bakteryjne i wirusowe – tak samo, jak psy innych ras. Najważniejsze choroby zakaźne to: z parwowiroza, wścieklizna i nosówka. Wielu z tych infekcji można zapobiec poprzez szczepienia, które powinny być dostosowane do chorób występujących w danym regionie, wieku i innych czynników.
Otyłość
Otyłość może być poważnym problemem zdrowotnym u border collie. Jest to poważna choroba, która może powodować lub nasilać problemy ze stawami, zaburzenia metaboliczne i trawienne, powodować ból i sprzyjać chorobom serca.
Chociaż kuszące jest dawać jedzenie za każdym, gdy pupil popatrzy na ciebie błagalnie, pamiętaj, że lepiej jest go przytulić lub zabrać na spacer niż po kryjomu dokarmiać. On poczuje się lepiej i Ty też!
Pasożyty
Border collie narażony jest na pasożyty wewnętrzne i zewnętrzne, takie jak: tęgoryjce, glisty, nicienie sercowe, włosogłówki, pchły, kleszcze i inne. Niektóre z tych pasożytów mogą zostać przeniesione na Ciebie lub członka Twojej rodziny i stanowią poważny problem dla wszystkich. W przypadku psa pasożyty te mogą powodować ból, dyskomfort, a nawet śmierć, dlatego ważne jest, regularne badanie i profilaktyczne odrobaczanie.
Kastracja
Opis rasy i skłonność do chorób border collie. Kastracja to chirurgiczne usunięcie jajników i zwykle macicy u samic, a u samców chirurgiczne usunięcie jąder. Kastracja zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia niektórych rodzajów nowotworów i eliminuje możliwość zajścia w ciążę przez zwierzę lub spłodzenia niechcianych szczeniąt. Wykonanie tej operacji pozwala wykorzystać sytuację, gdy zwierzę jest w znieczuleniu, aby zidentyfikować i zaradzić niektórym chorobom, które mogą się w przyszłości rozwinąć, np. prześwietlenie stawów lub usunięcie przetrwałego zęba.
Charakterystyczne cechy fizjologiczne
Marmurkowe umaszczenie: kolor umaszczenia marmurkowatego (merle) jest wynikiem dominującej mutacji w genie SILV.
Nie wolno krzyżować dwóch psów o umaszczeniu merle, ponieważ potomstwo homozygotyczne (double merle), może urodzić się z poważnymi wadami wrodzonymi.
Do najczęstszych należą ślepota, głuchota, wady serca, neurologiczne zaburzenia oraz problemy skórne, takie jak nadwrażliwość na światło. Ryzyko wystąpienia homozygotycznych merle w miotach powstałych z takiego kojarzenia wynosi od 25% do 35%. Większość z nich (nawet 85%) cierpi na problemy ze słuchem, a połowa ma wady wzroku.
Nadwrażliwość na leki
Nadwrażliwość na iwermektynę/ defekt genu MDR1: autosomalnie recesywnie dziedziczona mutacja genu MDR1, która przyczynia się do zwiększenia w płynie mózgowo-rdzeniowym poziomu iwermektyny, doramektyny, loperamidu, winkrystyny, moksydektyny i innych leków.
Po ich podaniu u wrażliwych osobników mogą się pojawić drgawki, drżenia i śpiączka. Dostępne są testy genetyczne, pozwalające wykryć tę mutację.
Opis rasy i skłonność do chorób border collie: choroby dziedziczne
- Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych: zarówno biodra, jak i łokcie są narażone na ryzyko dysplazji – wielogenowej, choroby dziedzicznej, która powoduje nieprawidłowy rozwój stawów i powoduje zapalenie stawów. Sztywność łokci lub bioder airedale może stać się problemem, zwłaszcza gdy pies dorośnie. Zalecane jest profilaktyczne, przesiewowe prześwietlenie stawów, aby jak najszybciej zidentyfikować problemy (przy braku objawów około 15 miesiąca życia). Objawy dysplazji to: kulawizny, trudności ze wstawaniem oraz nieprawidłowy chód. Zapalenie stawów należy leczyć – im szybciej, tym lepiej – aby zminimalizować dyskomfort i ból. Operacja jest dobrym rozwiązaniem w ciężkich i ograniczających życie przypadkach. Należy pamiętać, że u psów z nadwagą może rozwinąć się zapalenie stawów o wiele lat wcześniej niż u psów o normalnej wadze, powodując nadmierny ból i cierpienie.
- Anomalia oczu collie: autosomalna recesywna choroba rozwojowa oka, która wpływa na prawidłowe formowanie się siatkówki i naczyniówki. Choroba może prowadzić do odwarstwienia siatkówki, a w konsekwencji do ślepoty. Zmiany charakterystyczne dla CEA/CH obejmują niedorozwój naczyniówki, a także coloboma, czyli wady wrodzone tkanek oka. Dzięki dostępności testów genetycznych możliwe jest wykrywanie nosicieli oraz psów dotkniętych chorobą.
- Lipofuscynoza neuroceroidalna: autosomalnie recesywnie dziedziczona, postępująca choroba neurologiczna, objawiająca się wzmożoną aktywnością i agresją, nieprawidłowym chodem, ślepotą oraz demencją. Dotyczy młodych dorosłych (rozpoznanie najczęściej u psów w wieku pomiędzy 16. miesiącem a 2. rokiem życia). Po wystąpieniu objawów psy przeżywają około 6 miesięcy. Dostępny jest test genetyczny, pozwalający na rozpoznanie tego zaburzenia.
- Zwichnięcie rzepki: to wielogenowa, dziedziczna, wrodzona wiotkość więzadeł rzepki, prowadząca do jej zwichnięcia, kulawizny, a w dalszej kolejności zwyrodnienia stawu kolanowego. Zalecane jest leczenie chirurgiczne.
Opis rasy i skłonność do chorób border collie: pozostałe choroby dziedziczne
- Zespół uwięźniętych neutrofili: to wrodzona, autosomalna choroba recesywna, która powoduje, że dojrzałe neutrofile pozostają uwięzione w szpiku kostnym, co prowadzi do ich braku we krwi obwodowej. Szczenięta dotknięte tym schorzeniem mają tendencję do częstych infekcji i nie rozwijają się prawidłowo. Zespół ten jest różny od cyklicznej neutropenii, która również wpływa na liczbę neutrofili, ale jej mechanizm jest inny. Dostępny jest test genetyczny, który umożliwia wykrycie nosicieli oraz psów dotkniętych TNS, co pomaga w zarządzaniu hodowlą i eliminowaniu ryzyka przekazywania choroby potomstwu.
- Zaburzenie wchłaniania kobalaminy: autosomalnie recesywnie dziedziczone zaburzenie wchłaniania witaminy B12 (kobalaminy) w jelitach, prowadzące do poważnego jej niedoboru. Objawy choroby obejmują ospałość i brak apetytu, jednak najbardziej charakterystyczne są przewlekła biegunka oraz nudności lub wymioty. Symptomy zwykle pojawiają się we wczesnym okresie życia psa (najczęściej poniżej 6 miesiąca), chociaż dokładne rozpoznanie choroby często jest opóźnione i następuje dopiero w późniejszym wieku. W zaawansowanym stadium dochodzi do przewlekłej, nieregeneratywnej niedokrwistości oraz acydurii metylomalonowej. Leczenie polega na pozajelitowym podawaniu witaminy B 12. Rokowanie po rozpoczęciu terapii jest dobre. Dostępny jest test, pozwalający na rozpoznanie tej nieprawidłowości.
Postępujący zanik siatkówki: dziedziczna choroba oczu, podczas której dochodzi do stopniowej degeneracji siatkówki i ślepoty. Pierwsze objawy mogą pojawić się już po 2. roku życia, a choroba częściej dotyka samców, co sugeruje jej sprzężenie z chromosomem X. Nie jest znana lokalizacja mutacji powodującej chorobę i nie ma dostępnych testów genetycznych wykrywających PRA specyficzny dla border collie, co utrudnia identyfikację nosicieli i planowanie hodowli w celu eliminacji choroby. Podejrzewa się, że u border collie może wystąpić więcej niż jedna postać zaniku siatkówki.
Predyspozycje do chorób
Dotyczące narządów zmysłów: wzrok
Niewiele rzeczy ma tak dramatyczny wpływ na jakość życia Twojego psa, jak prawidłowe funkcjonowanie jego oczu. Niestety, border collie mogą odziedziczyć lub rozwinąć wiele różnych chorób oczu, z których niektóre mogą powodować ślepotę, jeśli nie zostaną natychmiast leczone, a większość z nich może być niezwykle bolesna!
- Dysplazja siatkówki: to schorzenie, które dotyczy nieprawidłowego rozwoju siatkówki oka. U border collie najczęściej występują dwie formy tej choroby: postać ogniskowa i dysplazja siatkówki o charakterze geograficznym. Formy ogniskowe są niewielkimi, lokalnymi zmianami w strukturze siatkówki, które zazwyczaj nie mają istotnego wpływu na widzenie psa, mogą jednak wskazywać na genetyczną predyspozycję do bardziej zaawansowanych form dysplazji. Dysplazja geograficzna jest znacznie poważniejsza, obejmuje większe obszary siatkówki i może prowadzić do pogorszenia widzenia, a nawet ślepoty. Psy, u których zdiagnozowano dysplazję geograficzną, nie powinny być wykorzystywane do rozrodu.
- Przetrwała błona źreniczna: wada wrodzona, w której w dotkniętym oku znajdują się przetrwałe elementy płodowej błony źrenicznej, które nie ulegają normalnej regresji do 3. miesiąca życia. Pasma te mogą łączyć tęczówkę z tęczówką, tęczówkę z rogówką, tęczówkę z soczewką lub tworzyć skupiska w komorze przedniej. to pozostałości tkanek płodowych, które nie zanikły w trakcie rozwoju oka. Najbardziej łagodna forma, polegająca na połączeniu tęczówki z tęczówką, zwykle nie wpływa znacząco na jakość widzenia i może nie wymagać leczenia. Jednak poważniejsze formy, w których pasma łączą tęczówkę z rogówką lub soczewką, a także te, które wiążą się z obecnością skupisk tkanki, mogą prowadzić do pogorszenia wzroku.
- Zaćma: to schorzenie polegające na zmętnieniu soczewki, które może wpływać na jakość widzenia, a w zaawansowanych przypadkach prowadzić do całkowitej utraty wzroku. U border collie najczęściej występują zmiany punktowe zlokalizowane w przedniej (anterior) lub tylnej (posterior) części soczewki.
Zaćma może mieć podłoże genetyczne, co zwiększa ryzyko jej wystąpienia u potomstwa. Regularne badania okulistyczne u border collie są kluczowe w celu wczesnego wykrycia zaćmy oraz podejmowania odpowiednich działań profilaktycznych i terapeutycznych.
Zwichnięcie soczewki: poważne schorzenie okulistyczne, w którym soczewka przemieszcza się z prawidłowego miejsca w oku. Border collie wykazują genetyczną predyspozycję do tej choroby, a jej pierwsze objawy pojawiają się zwykle między 3. a 5. rokiem życia. Wyróżniamy zwichnięcie częściowe (podwichnięcie) lub całkowite przemieszczenie soczewki z normalnego miejsca anatomicznego za źrenicą. Zwichnięcie soczewki niezwiązane z urazem lub stanem zapalnym uważa się za dziedziczne. Zwichnięcie soczewki często prowadzi do powikłań, takich jak wtórna jaskra, która powoduje wzrost ciśnienia w oku, uszkodzenie nerwu wzrokowego i ostatecznie może skutkować całkowitą utratą wzroku.
Dotyczące narządów zmysłów: słuch
- Głuchota: jest jednym z poważniejszych schorzeń sensorycznych, które mogą znacząco wpływać na jakość życia zwierzęcia. Wrodzona głuchota często ma podłoże genetyczne i może być powiązana z określonymi cechami fenotypowymi, takimi jak umaszczenie marmurkowe, niebieskie oczy czy białe umaszczenie głowy. Głuchota jest diagnozowana za pomocą testu BAER (Brainstem Auditory Evoked Response), który pozwala precyzyjnie ocenić zdolność słyszenia.
Dotyczące przewodu pokarmowego, wątroby i trzustki
Istnieje kilka chorób dziedzicznych, które mogą powodować ciągłe wymioty, biegunkę lub utratę wagi. Należą do nich choroby trzustki i jelit, a także wrażliwość pokarmowa lub alergie. Niektóre z tych problemów zaczynają się bardzo wcześnie w życiu. Aby zapobiec objawom, podawaj zwierzętom wysokiej jakości naturalny pokarm lub wysokiej jakości karmę. Co najważniejsze, unikaj przekąsek i resztek ze stołu. Smakołyki zawierające dużo tłuszczu (np. żywność dla ludzi), soli lub sztucznych składników szkodzą trawieniu.
Zespolenie wrotno-oboczne: to wrodzony, patologiczny stan, charakteryzujący się nieprawidłowym połączeniem żyły wrotnej z żyłami systemowymi. Ta nieprawidłowość uniemożliwia wątrobie prawidłowe filtrowanie toksyn, metabolizowanie składników odżywczych i wykonywanie innych niezbędnych funkcji. U border collie zespół PSS występuje częściej w porównaniu z wieloma innymi rasami, chociaż dokładny sposób dziedziczenia jest nieznany. Psy z tym schorzeniem są karłowate, ponieważ ich organizmy nie otrzymują odpowiedniej ilości składników odżywczych z powodu upośledzonej funkcji wątroby. Ponadto dotknięte chorobą psy mogą mieć zaburzenia neurologiczne, takie jak dezorientacja, letarg lub nadpobudliwość, szczególnie po jedzeniu. W ciężkich przypadkach zdarzają się ataki drgawek, ponieważ toksyny, które normalnie byłyby filtrowane przez wątrobę, gromadzą się we krwi.
Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne
- Niedoczynność tarczycy: airedale są podatne na niedoczynność tarczycy, podczas której organizm nie wytwarza wystarczającej ilości hormonu tarczycy. Objawy mogą obejmować suchość skóry i sierści, wypadanie włosów, podatność na inne choroby skóry, przyrost masy ciała, lękliwość, agresję lub inne zmiany w zachowaniu. Leczenie polega na podawaniu syntetycznych hormonów.
Cukrzyca: to choroba spowodowana zaburzeniem produkcji insuliny przez trzustkę, co prowadzi do wzrostu poziomu glukozy we krwi. Insulina jest hormonem niezbędnym do transportu glukozy do komórek, gdzie jest wykorzystywana jako źródło energii. W przypadku cukrzycy, glukoza nie może być prawidłowo wchłaniana, co prowadzi do hiperglikemii, czyli wysokiego poziomu cukru we krwi. Cukrzyca najczęściej występuje u psów w wieku od 6 do 12 lat. W badaniach przeprowadzonych w Szwecji stwierdzono wyższą częstość występowania tej choroby u border collie, zwłaszcza u suk, co świadczy o predyspozycji tej rasy do rozwoju cukrzycy. Dokładny sposób dziedziczenia cukrzycy u border collie nie został jeszcze ustalony. Objawy cukrzycy u psów obejmują nadmierne picie, częste oddawanie moczu, utratę masy ciała mimo dobrego apetytu, a także osłabienie, senność i problemy ze wzrokiem, takie jak zaćma. Leczenie cukrzycy polega na codziennym podawaniu insuliny, a także na dostosowaniu diety, by pomóc w stabilizacji poziomu glukozy.
Zaburzenia neurologiczne
Airedale teriery mogą cierpieć na choroby neurologiczne. Objawy problemów neurologicznych mogą obejmować drgawki, brak równowagi, drżenie, osłabienie lub nadmierny sen. Jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów, natychmiast zgłoś się do lekarza weterynarii.
- Abiotrofia móżdżku: wrodzony niedorozwój móżdżku, o najprawdopodobniej autosomalnie recesywnym sposobie dziedziczenia. Objawy zwykle pojawiają się we wczesnym okresie życia psa, chore zwierzęta mają zaburzenia koordynacji ruchowej, trudności w poruszaniu się i hipermetrię. Ataksja to zaburzenie koordynacji ruchowej, które objawia się trudnościami w utrzymaniu równowagi, chwiejnością chodu i problemami z precyzyjnym wykonywaniem ruchów. Hypermetria to nadmierne unoszenie kończyn podczas chodu. Objawy na ogół rozwijają się wolno, jednak w pewnych przypadkach mogą wystąpić nagle, utrudniają wtedy chód i pies często się potyka. Podczas badania anatomopatologicznego stwierdza rozległą utratę warstwy komórek ziarnistych móżdżku, z jednoczesnym względnym oszczędzeniem komórek Purkiniego, które są odpowiedzialne za przekazywanie sygnałów nerwowych. Utrata komórek ziarnistych prowadzi do zaburzeń w funkcjonowaniu móżdżku, co skutkuje problemami z koordynacją i równowagą.
- Padaczka idiopatyczna: to poważne schorzenie neurologiczne o dziedzicznym charakterze. Choroba dziedziczy się w sposób recesywny, co oznacza, że aby się ujawniła, pies musi odziedziczyć wadliwy gen od obojga rodziców. U obciążonych osobników napady zaczynają się w wieku od sześciu miesięcy do trzech lat. Zwykle są to uogólnione drgawki toniczno-kloniczne najczęściej pojawiające się gdy zwierzę śpi lub odpoczywa. Początkowo napady są rzadkie (co 4-6 tygodni), nieleczone nasilają się i mogą występować nawet kilka razy dziennie. U border collie obserwuje się bardzo ciężki przebieg tej choroby. Psy, które zachorowały w wieku poniżej 2 lat, na ogół szybko umierają. Border collie wykazują dużą oporność na leki przeciwdrgawkowe – aż 71% psów z padaczką nie reaguje na nie w wystarczającym stopniu. W rezultacie leczenie często wymaga jednoczesnego stosowania kilku różnych leków, co jednak nie zawsze przynosi oczekiwane efekty. Statystyki potwierdzają, że border collie są znacznie bardziej narażone na rozwój padaczki w porównaniu z innymi rasami psów.
- Zapaść powysiłkowa: zaburzenie neurologiczne występujące u niektórych border collie podczas intensywnego wysiłku fizycznego lub krótko po jego zakończeniu. Mimo że nazwa sugeruje „zapaść”, w rzeczywistości rzadko dochodzi do faktycznego upadku psa. Typowe objawy to chwiejny krok, niepewność w poruszaniu się, szuranie łapami po ziemi (z powodu podwijania się palców) oraz dezorientacja i oszołomienie. Psy mogą wyglądać, jakby wędrowały bez celu, a ich ruchy stają się niezborne. Epizody są zazwyczaj krótkie, trwają od 20 do 30 minut, po czym pies wraca do pełnej sprawności. Epizody mogą rozpocząć się zarówno podczas wysiłku, jak i do około 10 minut po jego zakończeniu. Obecne badania sugerują, że BCC jest zaburzeniem o charakterze epizodycznym, dotyczącym rozproszonych lub wieloogniskowych dysfunkcji ośrodkowego układu nerwowego. Analizy genealogiczne wskazują, że choroba ma podłoże dziedziczne, choć dokładny sposób dziedziczenia nie został jeszcze określony.
Dotyczące układu kostno-stawowego i mięśniowego
U border collie zgłaszano wiele różnych problemów z układem mięśniowo-szkieletowym. Poza dysplazją bioder i łokci oraz skłonnością do zwichnięcia rzepki występuje także:
Osteochondroza barku i stawu kolanowego: to choroba rozwojowa stawów, która dotyka młodych psów w fazie intensywnego wzrostu. Polega na zaburzeniu procesu kostnienia chrząstki stawowej, co prowadzi do jej uszkodzenia i odwarstwienia. Schorzenie najczęściej dotyka stawu barkowego, ale może występować też w stawach kolanowych, łokciowych, skokowych lub innych stawach. Choroba najczęściej objawia się kulawizną i bólem, które mogą znacznie utrudniać poruszanie się. Nieleczona może prowadzić do trwałego uszkodzenia stawu i rozwoju wtórnych zmian zwyrodnieniowych. W łagodnych przypadkach choroba ustępuje po ograniczeniu ruchu, zaś w bardziej zaawansowanej postaci wymaga interwencji chirurgicznej.
Inne schorzenia
- Lęk separacyjny: to jedno z najczęstszych zaburzeń behawioralnych obserwowanych u border collie. Psy tej rasy są wyjątkowo inteligentne, energiczne i silnie związane ze swoimi opiekunami. Z tego powodu często mają trudności z radzeniem sobie, gdy są pozostawione same na dłuższy czas. Typowe objawy lęku separacyjnego obejmują nadmierne szczekanie, wycie, niszczenie przedmiotów, drapanie drzwi czy okien w próbie ucieczki oraz załatwianie się w domu, nawet u psów dobrze nauczonych czystości. Niektóre psy mogą także przejawiać niepokój już na widok sygnałów sugerujących wyjście opiekuna, takich jak zakładanie butów czy chwytanie za klucze. W skrajnych przypadkach mogą wystąpić objawy fizyczne, takie jak nadmierne ślinienie się, drżenie czy przyspieszony oddech.
U border collie odnotowano także: dyskinezę rzęsek, dystrofię rogówki, cykliczną hematopoezę, złośliwą hipertermię, dystrofię neuroaksonalną, suche zapalenie spojówki i rogówki, przetrwały przewód tętniczy, anomalię Pelgera-Hueta.
Fundacja Ochrony Zwierząt Vet-Alert zapewnia opiekę weterynaryjną potrzebującym zwierzętom.
Żywienie i pielęgnacja
Pielęgnacja
- Pielęgnacja border collie nie jest szczególnie kłopotliwa i uciążliwa.
- Sierść wymaga regularnej pielęgnacji, aby zapobiec powstawaniu kołtunów i utrzymać ją w dobrym stanie.
- Czesz regularnie jego sierść, najlepiej 1-2 razy w tygodniu.
- Border collie mogą mieć problemy z zębami, dlatego należy je szczotkować przynajmniej trzy razy w tygodniu.
- Przyzwyczaj i regularnie czyść uszy, np. raz w tygodniu już od szczeniaka.
- To pies pełen energii, więc dbaj o to, aby jego umysł i ciało były aktywne, bo inaczej będzie się nudzić i może stać się destrukcyjny.
- Border collie kąpiemy tylko wtedy, gdy zwierzę jest brudne.
- Regularne przycinanie pazurów również jest ważnym elementem pielęgnacji tego psa.
Żywienie
- Wymaga zbilansowanej, pełnoporcjowej karmy, która zaspokoi jego potrzeby i będzie dostosowana do wieku i trybu życia.
- Może mieć nadmierny apetyt, dlatego należy kontrolować ilość spożywanej karmy i wagę psa.
- Można stosować gotowe karmy komercyjne lub żywić go w sposób tradycyjny.
Dołącz do grupy świadomych opiekunów
Ciekawostki o rasie
- Border collie uznawany jest za najinteligentniejszą rasę psa na świecie. Wiele z nich potrafi opanować ponad 200 słów i komend, co czyni je mistrzami w nauce nowych zadań.
- Potrafią osiągać prędkość do 50 km/h. To czyni je idealnymi do sportów kynologicznych, takich jak agility.
- Synonimy nazw rasy: BC.
- Rejestry: AKC, UKC, FCI, CKC, KCGB (Związek Kynologiczny Wielkiej Brytanii), ANKC (Australian National Kennel Club), NKC (National Kennel Club).
Opracowane na podstawie:
- Ackerman L. The Genetic Connection: A Guide to Health Problems in Purebred Dogs. Second edition. AAHA Press; 2011.
- Bell JS, Cavanagh KE, Tilley LP, Smith FW. Veterinary medical guide to dog and cat breeds. Jackson, Wyoming. Teton New Media; 2012.
- Gough A, Thomas A. Breed Predispositions to Disease in Dogs and Cats. 2nd Edition. Wiley-Blackwell; 2010.
- Crook A, Dawson S, Cote E, MacDonald S, Berry J. Canine Inherited Disorders Database [Internet]. University of Prince Edward Island. 2011. [cited 2013 Apr 11].
- Breed Specific Health Concerns [Internet]. American Kennel Club Canine Health Foundation, Inc. [cited 2013 Apr 11]. Available from: http:/www.akcchf.org/canine-health/breed-specific-concerns/
- Lowell Ackerman Pet-specific care for the veterinary team
- Wybrane wrodzone wady rozwojowe i choroby dziedziczne u psów i kotów pod redakcją prof. dr hab. Antoniego Schollenbergera
- Kompendium lekarza weterynarii i hodowcy. Psy Rasowe pod redakcją Michała Ceregrzyna
- https://ofa.org/chic-programs/browse-by-breed/
- https://www.acvo.org/
- https://bordercolliefoundation.org/health-and-education/genetic-diseases/
- https://americanbordercollie.org/bc-information/heath-and-genetics/



